ആകാശവും കടലും നീല; എന്നിട്ടും പ്രകൃതിയിൽ നീല അപൂർവമായത് എന്തുകൊണ്ട്?

ആകാശവും കടലും നോക്കുമ്പോൾ നീലനിറം ചുറ്റും നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നതായി തോന്നും. എന്നാൽ സസ്യങ്ങളിലേക്കും മൃഗങ്ങളിലേക്കും കല്ലുകളിലേക്കും നോക്കിയാൽ ചിത്രം വ്യത്യസ്തമാണ്.

പ്രകൃതിയിൽ യഥാർഥ നീലനിറം താരതമ്യേന അപൂർവമാണ്. ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, പച്ച തുടങ്ങിയ നിറങ്ങൾ പ്രകൃതിയിൽ സാധാരണയായി കാണുമ്പോൾ നീലനിറം സൃഷ്ടിക്കുന്നത് ജീവജാലങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ സങ്കീർണമായ പ്രക്രിയയാണ്.

നീലനിറം പലപ്പോഴും സാധാരണ വർണകങ്ങളിൽ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നതല്ല എന്നതാണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം. പകരം സൂക്ഷ്മമായ ഘടനകളിലൂടെയും പ്രകാശത്തിന്റെ പ്രതിഫലനത്തിലൂടെയും നീല നിറം രൂപപ്പെടുന്ന സാഹചര്യങ്ങളാണ് മൃഗങ്ങളിലും മറ്റ് ജീവജാലങ്ങളിലും കൂടുതലായി കാണുന്നത്.

ചുവപ്പ്, മഞ്ഞ, പച്ച തുടങ്ങിയ നിറങ്ങൾ ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പല വർണകങ്ങളും ജീവജാലങ്ങളിൽ സ്വാഭാവികമായി രൂപപ്പെടുന്നുണ്ട്. നീലനിറത്തിന് ആവശ്യമായ രാസഘടകങ്ങളും ഘടനകളും താരതമ്യേന അപൂർവമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രകൃതിയിൽ കാണുന്ന പല നീല നിറങ്ങൾക്കും പിന്നിൽ സങ്കീർണമായ ഭൗതിക പ്രതിഭാസങ്ങളാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

പൂക്കളിൽ നീലനിറം ഉണ്ടാകുന്നതിന് പ്രത്യേക തരത്തിലുള്ള വർണകങ്ങൾക്കൊപ്പം കോശത്തിനുള്ളിലെ pH പോലുള്ള ഘടകങ്ങളും നിർണായകമാണ്. ചില സസ്യങ്ങളിൽ വർണകത്തിന്റെ രാസഘടനയിലും കോശപരിസ്ഥിതിയിലും ഉണ്ടാകുന്ന മാറ്റങ്ങൾ നിറത്തെ നീലയുടെ വിവിധ ഷേഡുകളിലേക്ക് മാറ്റാം.

അതുകൊണ്ടാണ് പ്രകൃതിയിൽ കാണുന്ന നീലപൂക്കളുടെ എണ്ണം മറ്റു നിറങ്ങളിലുള്ള പൂക്കളെ അപേക്ഷിച്ച് കുറവായി തോന്നുന്നത്.

നീലനിറമുള്ള ചില പക്ഷികളെയും ചിത്രശലഭങ്ങളെയും കണ്ടാൽ അവയുടെ ശരീരത്തിൽ നീല വർണകം ഉണ്ടെന്ന് തോന്നാം. എന്നാൽ പലപ്പോഴും അങ്ങനെയല്ല.

മൃഗങ്ങളുടെ ശരീരത്തിലെ സൂക്ഷ്മഘടനകൾ പ്രകാശത്തെ പ്രത്യേക രീതിയിൽ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുമ്പോഴാണ് നീലനിറം രൂപപ്പെടുന്നത്. അതായത് നിറം ഉണ്ടാകുന്നത് ഒരു വർണകം കൊണ്ടല്ല, മറിച്ച് പ്രകാശം ആ ഘടനകളുമായി ഇടപെടുന്ന രീതിയിലൂടെയാണ്. ഇതിനെ ഘടനാപരമായ വർണ്ണാഭ (structural coloration) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ചില ചിത്രശലഭങ്ങളുടെ ചിറകുകൾക്ക് അതിശയകരമായ നീലനിറം കാണാം. എന്നാൽ ആ നിറത്തിന് പിന്നിൽ സാധാരണ നീല പിഗ്മെന്റ് മാത്രമല്ല.

ചിറകിലെ സൂക്ഷ്മമായ ഘടനകൾ പ്രകാശത്തിലെ ചില തരംഗദൈർഘ്യങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുകയും മറ്റുള്ളവയെ തടയുകയും ചെയ്യുന്നു. കണ്ണിൽ പതിക്കുന്ന പ്രകാശമാണ് പിന്നീട് നീലനിറമായി നമുക്ക് അനുഭവപ്പെടുന്നത്.

സസ്യങ്ങളിലും മൃഗങ്ങളിലും മാത്രമല്ല, ധാതുക്കളിലും സ്വാഭാവിക നീലനിറം താരതമ്യേന അപൂർവമാണ്. ലാപിസ് ലാസുലി പോലുള്ള നീലക്കല്ലുകൾ അവയുടെ പ്രത്യേക രാസഘടന കൊണ്ടാണ് ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്.

പ്രകൃതിയിൽ നീല നിറമുള്ള ധാതുക്കൾ രൂപപ്പെടാൻ ആവശ്യമായ പ്രത്യേക രാസ സാഹചര്യങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും ലഭ്യമല്ല. അതുകൊണ്ടാണ് തിളക്കമുള്ള സ്വാഭാവിക നീലക്കല്ലുകൾക്ക് പ്രത്യേകത ലഭിക്കുന്നത്.

പ്രകൃതിയിലെ നീലനിറത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ ആകാശവും കടലും സ്വാഭാവികമായി മനസ്സിലെത്തും. എന്നാൽ ആകാശത്തിന്റെ നീലനിറവും ഒരു പൂവിന്റെയോ ചിത്രശലഭത്തിന്റെയോ നീലനിറവും ഒരേ കാരണത്താൽ ഉണ്ടാകുന്നതല്ല.

ഭൂമിയുടെ അന്തരീക്ഷത്തിലൂടെ സൂര്യപ്രകാശം കടന്നുപോകുമ്പോൾ പ്രകാശം ചിതറുന്നതിനാലാണ് ആകാശത്തിന് നീലനിറം ലഭിക്കുന്നത്. അതേസമയം, ജീവജാലങ്ങളിലെ നീലനിറത്തിന് പിന്നിൽ പിഗ്മെന്റുകൾക്കുപകരം സൂക്ഷ്മഘടനകളും പ്രകാശപ്രതിഫലനവുമാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.

പ്രകൃതിയിലെ നീലനിറത്തിന്റെ ഈ അപൂർവത തന്നെയാണ് അതിനെ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്നത്. ഒരു നീലപൂവിനെയോ നീല ചിറകുള്ള ചിത്രശലഭത്തെയോ കാണുമ്പോൾ അതിന് പിന്നിൽ നിറം മാത്രമല്ല, സങ്കീർണമായ രസതന്ത്രവും ഭൗതികശാസ്ത്രവും പരിണാമചരിത്രവും കൂടിയുണ്ടെന്നതാണ് കൗതുകകരമായ വസ്തുത.