നായ കടിക്കുകയോ മാന്തുകയോ ചെയ്താൽ ആദ്യം എന്തു ചെയ്യണം? റാബീസ് വാക്സിൻ എപ്പോൾ വേണം?

നായ കടിച്ചതിന് പിന്നാലെ മുറിവ് ചെറുതാണെങ്കിൽ പോലും അവഗണിക്കരുത്. റാബീസ് സാധ്യതയുള്ള സാഹചര്യത്തിൽ ആദ്യ മിനിറ്റുകളിൽ സ്വീകരിക്കുന്ന നടപടികൾ നിർണായകമാണ്.

ലോകാരോഗ്യ സംഘടനയുടെ (WHO) കണക്കുകൾ പ്രകാരം മനുഷ്യരിലെ റാബീസ് കേസുകളിൽ ഏകദേശം 99 ശതമാനവും നായകളാണ് കാരണമാകുന്നത്. രോഗലക്ഷണങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ശേഷം റാബീസ് മാരകമായേക്കാം. എന്നാൽ ശരിയായ സമയത്ത് പോസ്റ്റ്-എക്സ്പോഷർ പ്രൊഫിലാക്സിസ് (PEP) സ്വീകരിക്കുന്നതിലൂടെ രോഗം തടയാനാകും.

മുറിവ് ഉണ്ടായ ഉടൻ തന്നെ സോപ്പും വെള്ളവും ഉപയോഗിച്ച് കുറഞ്ഞത് 15 മിനിറ്റ് നന്നായി കഴുകണം. വെള്ളവും സോപ്പും ഉപയോഗിച്ച് മുറിവ് നന്നായി കഴുകുന്നത് വൈറസിന്റെ അളവ് കുറയ്ക്കാൻ സഹായിക്കും. കഴുകിയ ശേഷം ലഭ്യമാണെങ്കിൽ അയോഡിൻ അടങ്ങിയതോ വൈറസിനെ നശിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നതോ ആയ ആന്റിസെപ്റ്റിക് ഉപയോഗിക്കാം.

നായ കടിച്ച മുറിവിൽ മുളകുപൊടി, ചെടികളുടെ നീര്, ആസിഡ്, ആൽക്കലി തുടങ്ങിയവ പുരട്ടരുത്. ഇത്തരം വീട്ടുവൈദ്യങ്ങൾ റാബീസ് തടയില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, മുറിവിലെ ടിഷ്യൂകൾക്ക് കൂടുതൽ കേടുണ്ടാക്കാനും സാധ്യതയുണ്ട്.

റാബീസ് സാധ്യതയുള്ള സമ്പർക്കങ്ങളെ പ്രധാനമായും മൂന്ന് വിഭാഗങ്ങളായി തിരിച്ചിരിക്കുന്നു.

കാറ്റഗറി I: നായയെ തൊടുക, ഭക്ഷണം നൽകുക, അല്ലെങ്കിൽ മുറിവില്ലാത്ത ചർമ്മത്തിൽ നായ നക്കുക തുടങ്ങിയവ. സാധാരണയായി ഇത് റാബീസ് എക്സ്പോഷറായി കണക്കാക്കില്ല.

കാറ്റഗറി II: തുറന്ന ചർമ്മത്തിൽ നായ കടിച്ചുനുള്ളുക, രക്തസ്രാവമില്ലാത്ത ചെറിയ മാന്തലോ ഉരസലോ ഉണ്ടാകുക. ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ മുറിവ് കഴുകുകയും ഉടൻ റാബീസ് വാക്സിൻ സ്വീകരിക്കുകയും വേണം.

കാറ്റഗറി III: ചർമ്മം തുളച്ചുകയറുന്ന കടിയോ മാന്തലോ, മുറിവുള്ള ചർമ്മത്തിലോ കണ്ണ്/വായ പോലുള്ള മ്യൂക്കസ് മെംബ്രേനിലോ നായയുടെ ഉമിനീർ എത്തുകയോ ചെയ്താൽ ഇത് ഗുരുതരമായ എക്സ്പോഷറായി കണക്കാക്കുന്നു. മുറിവ് കഴുകുന്നതിനൊപ്പം റാബീസ് വാക്സിനും ആവശ്യമായ സാഹചര്യത്തിൽ റാബീസ് ഇമ്യൂണോഗ്ലോബുലിനും നൽകണം.

മാന്തലിൽ രക്തം വന്നില്ലെന്ന് കരുതി അത് സുരക്ഷിതമാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനാകില്ല. ചർമ്മത്തിൽ ചെറിയ മുറിവുണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ രോഗബാധയുള്ള മൃഗത്തിന്റെ ഉമിനീരുമായി സമ്പർക്കം സംഭവിച്ച സാഹചര്യത്തിൽ റാബീസ് പകരാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ടാകാം. അതിനാൽ മുറിവ് കഴുകിയ ശേഷം ആരോഗ്യപ്രവർത്തകന്റെ വിലയിരുത്തൽ തേടണം.

റാബീസ് വാക്സിന്റെ ഡോസ്, ഇടവേള എന്നിവ മുൻപ് വാക്സിൻ എടുത്തിട്ടുണ്ടോ, എക്സ്പോഷറിന്റെ സ്വഭാവം, നൽകുന്ന വാക്സിൻ രീതി തുടങ്ങിയ കാര്യങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കും. അതിനാൽ സ്വയം വാക്സിൻ ഷെഡ്യൂൾ തീരുമാനിക്കാതെ ഡോക്ടറുടെയോ ആന്റി-റാബീസ് ക്ലിനിക്കിന്റെയോ നിർദേശം പിന്തുടരണം.

കടിച്ച നായ ആരോഗ്യവാനായി കാണപ്പെടുന്നു എന്നതുകൊണ്ട് മാത്രം റാബീസ് സാധ്യത പൂർണമായി തള്ളിക്കളയാനാകില്ല. ലഭ്യമാണെങ്കിൽ മൃഗത്തെ വെറ്ററിനറി/പബ്ലിക് ഹെൽത്ത് മേൽനോട്ടത്തിൽ 10 ദിവസം നിരീക്ഷിക്കാം. എന്നാൽ ചികിത്സ വൈകിക്കരുത്.

നായയുടെ കടിയിലൂടെ റാബീസ് മാത്രമല്ല, ബാക്ടീരിയൽ അണുബാധയും ഉണ്ടാകാം. മുറിവിന്റെ സ്വഭാവവും മുൻകാല വാക്സിനേഷൻ ചരിത്രവും പരിശോധിച്ച ശേഷം ഡോക്ടർ ടെറ്റനസ് വാക്സിനോ മറ്റ് ചികിത്സകളോ നിർദേശിച്ചേക്കാം.