കാസ്ട്രോ പുറത്താക്കിയ മദ്യക്കമ്പനിയും കേരള രാഷ്ട്രീയവും; അണിയറയിൽ പുകയുന്ന ‘ബക്കാർഡി’ വിവാദം

മുതലാളിത്തവും കമ്മ്യൂണിസവും തമ്മിലുള്ള ലോകമഹായുദ്ധങ്ങളിൽ ഒടുവിൽ ആരാണ് ജയിച്ചതെന്ന് ചോദിച്ചാൽ ചരിത്രകാരന്മാർ പലവഴിക്ക് ചിന്തിക്കും. എന്നാൽ യഥാർത്ഥ ഉത്തരം മറ്റൊന്നാണ്, ചരിത്രത്തിൽ അന്തിമ വിജയം നേടിയത് മദ്യക്കുപ്പികളാണ്. വിപ്ലവങ്ങൾ, ദേശസാൽക്കരണങ്ങൾ, നിരോധന കാമ്പെയ്നുകൾ, ധാർമ്മിക പൊലീസിംഗ്, തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രകടനപത്രികകൾ, പ്രത്യയശാസ്ത്ര പ്രസംഗങ്ങൾ എന്നിവയെയെല്ലാം അതിജീവിച്ച് മദ്യക്കുപ്പികൾ മാത്രം ചരിത്രത്തിൽ കേടുപാടുകളില്ലാതെ നിലനിന്നു. രാഷ്ട്രീയക്കാർ പരസ്പരം പോരടിക്കുമ്പോൾ, അവ തികഞ്ഞ ക്ഷമയോടെയും നിശ്ശബ്ദമായും കാര്യങ്ങളെ നിരീക്ഷിച്ചുകൊണ്ട് മേശപ്പുറത്തിരുന്നു. ഈ ആഗോള സത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ ഉദാഹരണമാണ് കേരള നിയമസഭയെ ഇപ്പോൾ പ്രകമ്പനം കൊള്ളിക്കുന്ന 'ബക്കാർഡി' വിവാദം.

വീര്യം കുറഞ്ഞ മദ്യത്തിന്റെ നികുതി ഇളവ് പ്രഖ്യാപനം പ്രമുഖ അന്താരാഷ്ട്ര മദ്യക്കമ്പനിയായ ബക്കാർഡിയെ സഹായിക്കാനാണെന്നും ഇതിന് പിന്നിൽ വൻ അഴിമതിയുണ്ടെന്നുമുള്ള ചർച്ചകളാണ് ഇപ്പോൾ രാഷ്ട്രീയ വൃത്തങ്ങളിൽ കൊഴുക്കുന്നത്. ഇടതുപക്ഷ സർക്കാർ അധികാരത്തിലിരുന്നപ്പോൾ ബക്കാർഡി കമ്പനി സമീപിച്ചിട്ടും അഴിമതിക്ക് കൂട്ടുനിൽക്കാത്തതിനാൽ അത് തള്ളിക്കളയുകയായിരുന്നുവെന്ന തരത്തിലുള്ള അവകാശവാദങ്ങളും ഇതിനോടകം ഉയർന്നുകഴിഞ്ഞു. ഈ രാഷ്ട്രീയ പോരിലെ ഏറ്റവും രസകരമായ വശം ഇതിന്റെ പിന്നിലെ ക്യൂബൻ ബന്ധമാണ്.

ബക്കാർഡി എന്നത് ഏതെങ്കിലും ഒരു സാധാരണ മദ്യക്കമ്പനിയല്ല. 1862-ൽ ക്യൂബൻ മണ്ണിൽ ജന്മമെടുത്ത്, പിന്നീട് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ റം ബ്രാൻഡുകളിലൊന്നായി മാറിയ ആഗോള ഭീമനാണത്. ഫിദൽ കാസ്ട്രോയെയും ചെഗുവേരയെയും ഇപ്പോഴും തങ്ങളുടെ നെഞ്ചേറ്റുന്ന, ക്യൂബൻ വിപ്ലവത്തെ പതിറ്റാണ്ടുകളായി മാതൃകയാക്കുന്ന കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയമാണ് ഇപ്പോൾ ഈ വിഷയത്തിൽ കടുത്ത നിലപാടുമായി രംഗത്തുവന്നിരിക്കുന്നത്. അന്ന് ക്യൂബൻ ഭരണകൂടം ബക്കാർഡിയെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റ് ക്യൂബയിൽ നിന്ന് ആട്ടിയോടിച്ച് ഫ്രെയിമിന് പുറത്താക്കിയെങ്കിൽ, ഇന്ന് കേരളത്തിലെ സഖാക്കളും അതേ മദ്യക്കുപ്പികളെ ഫ്രെയിമിന് പുറത്താക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു എന്നതുതന്നെയാണ് ഇതിലെ ഏറ്റവും വലിയ വൈരുദ്ധ്യം. എന്നാൽ, ബക്കാർഡിയും ക്യൂബൻ വിപ്ലവവും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം വെറുമൊരു ശത്രുതയുടേത് മാത്രമല്ല, വലിയൊരു വഞ്ചനയുടെയും അതിജീവനത്തിന്റെയും കഥ കൂടിയാണ്.

സ്നേഹത്തിൽ തുടങ്ങിയ വിപ്ലവം; കാട്ടിലെ റം പാചകം!

ചരിത്രത്തിന്റെ താളുകൾ മറിച്ചുനോക്കിയാൽ 1950-കളുടെ ഒടുവിൽ ബക്കാർഡി കുടുംബത്തിലെ പ്രമുഖ അംഗങ്ങൾ ഫിദൽ കാസ്ട്രോയുടെ വിപ്ലവത്തെ ആവേശത്തോടെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും അവർക്ക് വൻതോതിൽ സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുകയും ചെയ്തിരുന്നു. അന്നത്തെ അഴിമതിക്കാരനായ ഫുൾജെൻസിയോ ബാറ്റിസ്റ്റയുടെ ഏകാധിപത്യ ഭരണം കാസ്ട്രോ അവസാനിപ്പിക്കുമെന്നും ക്യൂബയിൽ ജനാധിപത്യം പുനഃസ്ഥാപിക്കുമെന്നും അവർ ആത്മാർത്ഥമായി വിശ്വസിച്ചു.

വിപ്ലവകാരികൾ സിറ മാസ്ട്ര മലനിരകളിൽ ഒളിവിൽ കഴിഞ്ഞിരുന്ന കാലത്ത് ബക്കാർഡി റം അവരുടെ നിത്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഫിദൽ കാസ്ട്രോയുടെ സഹോദരൻ രാഹുൽ കാസ്ട്രോ അക്കാലത്ത് വിപ്ലവകാരികൾക്കായി കാട്ടിൽ ഒരു പ്രത്യേക വിഭവം പോലും കണ്ടുപിടിച്ചിരുന്നു—'ചൊറീസോ ആ ലാ ഗറില്ല' (chorizo à la guerrilla). തേനും നാരങ്ങാനീരും കുറച്ചു ബക്കാർഡി റമ്മും ചേർത്ത് സോസേജുകൾ വഴറ്റിയെടുക്കുന്ന ഒരു വിപ്ലവ പാചകക്കൂട്ടായിരുന്നു അത്.

ദേശസാൽക്കരണവും ചെഗുവേരയ്ക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ട ഫോർമുലയും!

എന്നാൽ അധികാരം കയ്യിലെത്തിയതോടെ കഥ മാറി. 1960 ഒക്ടോബർ 14-ന് ഫിദൽ കാസ്ട്രോ ക്യൂബയിലെ മുഴുവൻ സ്വകാര്യ സ്വത്തുക്കളും ദേശസാൽക്കരിക്കാൻ ഉത്തരവിട്ടു. ബക്കാർഡിയുടെ ഫാക്ടറികളും ആസ്തികളും ഒരൊറ്റ പൈസ പോലും നഷ്ടപരിഹാരം നൽകാതെ വിപ്ലവ സർക്കാർ പിടിച്ചെടുത്തു. കെട്ടിടങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെട്ടെങ്കിലും ബുദ്ധിമാന്മാരായ ബക്കാർഡി കുടുംബം തങ്ങളുടെ വിപണി രഹസ്യങ്ങളും ഫോർമുലകളും ട്രേഡ്മാർക്കുകളും വിപ്ലവത്തിന് തൊട്ടുമുമ്പ് ക്യൂബയ്ക്ക് പുറത്തേക്ക് മാറ്റിയിരുന്നു.

വിപ്ലവത്തിനുശേഷം ക്യൂബയുടെ വ്യവസായ മന്ത്രിയായി ചുമതലയേറ്റത് സാക്ഷാൽ ചെഗുവേരയായിരുന്നു. പിടിച്ചെടുത്ത കമ്പനികളുടെ മേൽനോട്ടം ചെഗുവേരയ്ക്കായിരുന്നു. കമ്പനിയുടെ പാരമ്പര്യ രഹസ്യം ചോർത്താനായി അദ്ദേഹം ക്യൂബയിൽ അവശേഷിച്ച ഒരു പഴയ ബക്കാർഡി കെമിസ്റ്റിനെ ഭീഷണിപ്പെടുത്തി ആ ലൈറ്റ് റമ്മിന്റെ ഫോർമുല ഒരു കടലാസിൽ എഴുതി വാങ്ങി. എന്നാൽ, ആ കടലാസ് കഷ്ണം പിന്നീട് ചെഗുവേരയുടെ ഓഫീസിൽ നിന്ന് എങ്ങനെയോ നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയി എന്നതാണ് ചരിത്രത്തിലെ മറ്റൊരു രസകരമായ കേട്ടുകേൾവി! (ചെഗുവേരയ്ക്ക് മദ്യപിക്കുന്ന ശീലമില്ലായിരുന്നു, അർജന്റീനിയൻ ചായയായ 'യെർബ മാറ്റ്' കുടിക്കാനായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന് താല്പര്യം).

പ്രതികാരവും ആഗോള യുദ്ധവും

ഈ വഞ്ചനയോടെ ബക്കാർഡി കമ്പനി കാസ്ട്രോയുടെ ഏറ്റവും വലിയ കോർപ്പറേറ്റ് ശത്രുവായി മാറി. ക്യൂബയിൽ നിന്ന് നാടുകടത്തപ്പെട്ട അവർ പ്യൂർട്ടോ റിക്കോയിലും മെക്സിക്കോയിലുമായി തങ്ങളുടെ സാമ്രാജ്യം പുനർനിർമ്മിച്ചു. പിന്നീട് തങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ ആഗോള ലാഭം അവർ ഉപയോഗിച്ചത് ക്യൂബൻ വിരുദ്ധ രാഷ്ട്രീയ ഗ്രൂപ്പുകളെ സാമ്പത്തികമായി സഹായിക്കാനായിരുന്നു. അമേരിക്ക ക്യൂബയ്ക്ക് മേൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ കടുത്ത സാമ്പത്തിക ഉപരോധങ്ങൾക്ക് പിന്നിൽ പ്രവർത്തിച്ചതും, കാസ്ട്രോ ഭരണകൂടത്തെ അട്ടിമറിക്കാൻ സിഐഎ നടത്തിയ രഹസ്യ നീക്കങ്ങൾക്ക് പണം നൽകിയതും ഇതേ ബക്കാർഡി കമ്പനിയായിരുന്നു. ലോകപ്രശസ്തമായ ‘ഹവാന ക്ലബ്’ എന്ന ബ്രാൻഡ് നാമത്തിന്റെ ആഗോള അവകാശത്തിനായി ക്യൂബൻ ഗവൺമെന്റുമായി പതിറ്റാണ്ടുകളായി ഇവർ 'റം യുദ്ധത്തിൽ' ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുകയാണ്.

തിരുവനന്തപുരത്തെ നാടകം

ഹവാനയിലെ കമ്മ്യൂണിസ്റ്റുകാർക്ക് റം എന്നത് ഒളിച്ചുവെക്കേണ്ട ഒന്നായിരുന്നില്ല. അത് അവരുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെയും വിപ്ലവത്തിന്റെയും സംഗീതത്തിന്റെയും കരീബിയൻ രാത്രികളുടെയും ഭാഗമായിരുന്നു. മദ്യത്തിനെതിരെ പരസ്യമായ നിലപാടുകൾ സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ, അതിനെ ഒരു സാംസ്കാരിക ഘടകമായി അംഗീകരിക്കുന്നതിൽ ഹവാനയിൽ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ മറച്ചുവെക്കലുകളോ ആകുലതകളോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.

എന്നാൽ കേരളത്തിലെ രാഷ്ട്രീയ അന്തരീക്ഷം തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ ഒരു ശൈലിയാണ് പിന്തുടരുന്നത്. ഔദ്യോഗിക വേദികളിലെ നയനിലപാടുകളും പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിലെ ചുവടുമാറ്റങ്ങളും തമ്മിലുള്ള വലിപ്പച്ചെറുപ്പം ഇവിടെ പ്രകടമാണ്. ഒരുവശത്ത് മദ്യത്തിന്റെ ദൂഷ്യഫലങ്ങളെക്കുറിച്ച് വാചാലരാകുമ്പോഴും, മറുവശത്ത് മദ്യനികുതിയിലെ ഇളവുകളെ കേവലം വലിയ അഴിമതിയായും രാഷ്ട്രീയ ആയുധമായും മാത്രമാണ് ഇരുപക്ഷവും ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. ബക്കാർഡി ബ്രിസർ പോലുള്ള വീര്യം കുറഞ്ഞ പാനീയങ്ങൾ പോലും ഈ സമൂഹത്തിന്റെ ധാർമ്മിക അടിത്തറയെയാകെ തകർക്കാൻ പോകുന്ന ഏതോ വലിയ ഭീഷണിയാണ് എന്ന രീതിയിലാണ് ഇപ്പോൾ സഭയ്ക്കകത്തും പുറത്തും കടുത്ത വാദപ്രതിവാദങ്ങൾ നടക്കുന്നത്. ചരിത്രത്തേക്കാൾ മികച്ചൊരു ആക്ഷേപഹാസ്യ എഴുത്തുകാരൻ വേറെയില്ലെന്ന് തെളിയിക്കുന്നതാണ് ഈ മദ്യവിവാദം. അതുകൊണ്ട് തന്നെ, ഈ പ്രത്യയശാസ്ത്ര വൈരുദ്ധ്യങ്ങൾ ഓർത്ത് നമുക്കും ഒരു ചിരിയോടെ ഈ കാര്യങ്ങളെ നിരീക്ഷിക്കാം കാരണം, നമ്മൾ കാര്യങ്ങൾ അങ്ങനെയാണല്ലോ ഇവിടെ ചെയ്യാറുള്ളത്.