വിഘ്നങ്ങളെ അകറ്റി ജ്ഞാനവും ബുദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും നൽകുന്ന ഗണപതിയുടെ ജന്മദിനമായി ആചരിക്കുന്ന പുണ്യദിനമാണ് വിനായക ചതുർഥി അഥവാ ഗണേശ ചതുർഥി. ചിങ്ങ മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ചതുർഥിയിലാണ് സാധാരണയായി ഈ ആഘോഷം വരുന്നത്. സെപ്റ്റംബർ 15-നാണ് ഈ വർഷത്തെ വിനായക ചതുർഥി.

ഗണപതി, വിനായകൻ, ഗണേശൻ, വിഘ്നേശ്വരൻ എന്നി പേരുകൾ ഒരേ ദേവതയെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഗണങ്ങളുടെ അധിപനായതിനാൽ ഗണപതി എന്നും വിഘ്നങ്ങളെ നീക്കുന്നവനായതിനാൽ വിഘ്നേശ്വരൻ എന്നും ശ്രേഷ്ഠനായ നേതാവായതിനാൽ വിനായകൻ എന്നും അദ്ദേഹം അറിയപ്പെടുന്നു.

ഗണപതിയുടെ അവതാരകഥ

പാർവതിദേവി സ്നാനത്തിനായി പോകുമ്പോൾ കാവൽ നിൽക്കാൻ തന്റെ ദേഹത്തിലെ മഞ്ഞളും ചന്ദനവും ചേർത്ത് ഒരു ബാലനെ സൃഷ്ടിക്കുകയും അതിൽ ജീവൻ പകരുകയും ചെയ്തു. ആ ബാലനോട് ആരെയും അകത്തേക്ക് പ്രവേശിപ്പിക്കരുതെന്ന് ദേവി നിർദേശിച്ചു.

അൽപസമയത്തിനുശേഷം ശിവൻ കൈലാസത്തിലെത്തി. ബാലൻ ശിവനെ തടഞ്ഞു. അമ്മയുടെ കൽപ്പന പാലിച്ച ബാലൻ ശിവനോടുപോലും വഴിമാറാൻ തയ്യാറായില്ല. തുടർന്നുണ്ടായ സംഘർഷത്തിൽ ശിവന്റെ ത്രിശൂലമേറ്റ് ബാലന്റെ ശിരസ്സ് വേർപെട്ടു. പുത്രന്റെ അവസ്ഥ കണ്ട പാർവതി ദുഃഖിതയായി. ദേവിയുടെ കോപം ശമിപ്പിക്കുന്നതിനായി ശിവൻ ബാലനെ പുനർജീവിപ്പിക്കാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തു. ഉത്തരദിക്കിൽ ആദ്യം കാണുന്ന ജീവിയുടെ തല കൊണ്ടുവരാൻ ശിവൻ ഗണങ്ങളോട് നിർദേശിച്ചു. അവർ ആനയുടെ തല കൊണ്ടുവന്നു.

ആനത്തല ബാലന്റെ ശരീരത്തിൽ സ്ഥാപിച്ച് ശിവൻ ജീവൻ പകർന്നു. അങ്ങനെ ഗണപതി പുതിയ രൂപത്തിൽ പുനർജനിച്ചു. ശിവൻ അദ്ദേഹത്തെ ഗണങ്ങളുടെ അധിപനായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും എല്ലാ ശുഭകാര്യങ്ങൾക്കും മുമ്പായി ഗണപതിയെ ആരാധിക്കുമെന്ന അനുഗ്രഹം നൽകുകയും ചെയ്തു.

എന്തുകൊണ്ട് ആദ്യം ഗണപതിയെ ആരാധിക്കുന്നു?

ഗണപതിയെ വിഘ്നവിനായകൻ എന്നാണ് വിശ്വസിക്കുന്നത്. ഒരു കാര്യത്തിന് തുടക്കം കുറിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകാവുന്ന തടസ്സങ്ങൾ നീക്കി അത് വിജയകരമായി പൂർത്തിയാക്കാനുള്ള അനുഗ്രഹം ലഭിക്കണമെന്ന പ്രാർത്ഥനയോടെയാണ് ആദ്യം ഗണപതിയെ സ്മരിക്കുന്നത്.

വിവാഹം, ഗൃഹപ്രവേശം, വിദ്യാരംഭം, പുതിയ സംരംഭം, യാത്ര തുടങ്ങി വിവിധ ശുഭകാര്യങ്ങളുടെ ആരംഭത്തിൽ ഗണപതി പൂജ നടത്തുന്നത് ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

വിനായക ചതുർഥി എങ്ങനെ ആചരിക്കുന്നു?

വിനായക ചതുർഥി ദിവസം വീടുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പ്രത്യേക പൂജകളും പ്രാർത്ഥനകളും നടക്കുന്നു. ഗണപതി വിഗ്രഹം സ്ഥാപിച്ച് പൂജ നടത്തുന്നതാണ് പ്രധാന ആചാരം.

പ്രധാന ആചാരങ്ങൾ:

ഗണപതി പൂജ

ഗണപതി ഹോമം

അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതി ഹോമം

മോദകം, ഉണ്ട, അപ്പം തുടങ്ങിയ നൈവേദ്യങ്ങൾ

ഗണപതി മന്ത്രജപം

ഭജനയും കീർത്തനവും

അന്നദാനം

ഗജപൂജയും ആനയൂട്ടും

കേരളത്തിലെ ഗണപതി ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വിനായക ചതുർഥിയോടനുബന്ധിച്ച് പ്രത്യേക പൂജകളും ഹോമങ്ങളും നടത്താറുണ്ട്.

മോദകത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം

ഗണപതിയുടെ പ്രിയപ്പെട്ട നൈവേദ്യമായി മോദകം അറിയപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ വിനായക ചതുർഥി പൂജയിൽ മോദകം പ്രധാന വഴിപാടാണ്. കേരളത്തിൽ ഉണ്ട, അപ്പം, അവൽ, പഴം തുടങ്ങിയ നൈവേദ്യങ്ങളും പല ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും സമർപ്പിക്കുന്നു.

അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതി ഹോമം

വിനായക ചതുർഥിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന ആരാധനകളിലൊന്നാണ് അഷ്ടദ്രവ്യ ഗണപതി ഹോമം. മലർ, കദളിപ്പഴം, എള്ള്, കരിമ്പ്, ശർക്കര, തരിപ്പണം, നാളികേരം, അവൽ തുടങ്ങിയ എട്ട് ദ്രവ്യങ്ങളാണ് ഹോമത്തിൽ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. വിഘ്നനിവാരണം, ഐശ്വര്യം, ജ്ഞാനം, കുടുംബസൗഖ്യം എന്നിവയ്ക്കായി ഭക്തർ ഈ ഹോമം നടത്തുന്നു.

ഗണപതി വിഗ്രഹവും നിമജ്ജനവും

പല സ്ഥലങ്ങളിലും മണ്ണുകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച ഗണപതി വിഗ്രഹം സ്ഥാപിച്ച് പൂജ നടത്തുന്നു. പൂജകൾക്ക് ശേഷം വിഗ്രഹം ജലത്തിൽ നിമജ്ജനം ചെയ്യുന്ന ആചാരവും നിലനിൽക്കുന്നു. മണ്ണിൽ നിന്ന് രൂപംകൊണ്ട വിഗ്രഹം വീണ്ടും ജലത്തിൽ ലയിക്കുന്നത് സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, ലയം എന്ന പ്രകൃതിയുടെ നിത്യസത്യത്തെ പ്രതീകാത്മകമായി ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു.

ഗണപതിയുടെ മൂഷിക വാഹനം

ഗണപതിയുടെ വാഹനമാണ് മൂഷികം. വലിയ ശരീരവും ആനത്തലയുമുള്ള ഗണപതിയുടെ വാഹനമായി ചെറിയ മൂഷികത്തെ കാണുന്നത് തന്നെ ഒരു ആത്മീയ സന്ദേശമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ആഗ്രഹങ്ങളെയും ചഞ്ചലമായ മനസ്സിനെയും നിയന്ത്രിക്കണമെന്ന ആശയവുമായി മൂഷികവാഹനത്തെ ബന്ധപ്പെടുത്തി കാണാറുണ്ട്.

ഗണപതിയുടെ ഒടിഞ്ഞ കൊമ്പിന്റെ കഥ

ഗണപതിയുടെ ഒരു കൊമ്പ് ഒടിഞ്ഞ നിലയിലാണ് സാധാരണയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നത്. മഹാഭാരതം എഴുതുന്നതിനിടെ എഴുത്ത് തടസ്സപ്പെടാതിരിക്കാൻ ഗണപതി സ്വന്തം കൊമ്പ് ഒടിച്ച് എഴുത്തുപകരണമായി ഉപയോഗിച്ചുവെന്നാണ് പ്രസിദ്ധമായ പുരാണകഥ.

വ്യാസമഹർഷി മഹാഭാരതം ചൊല്ലിക്കൊടുക്കുകയും ഗണപതി അത് എഴുതുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഗണപതിയുടെ ജ്ഞാനത്തിന്റെയും ബുദ്ധിശക്തിയുടെയും പ്രതീകമായാണ് ഈ കഥ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നത്.

ചന്ദ്രദർശനവും വിനായക ചതുർഥിയും

വിനായക ചതുർഥി ദിവസം ചന്ദ്രനെ കാണുന്നത് സംബന്ധിച്ചും ഒരു പുരാണവിശ്വാസമുണ്ട്. ഗണപതിയെ പരിഹസിച്ച ചന്ദ്രദേവന് ഗണപതി ശാപം നൽകിയെന്നും പിന്നീട് ശാപം ശമിപ്പിച്ചെന്നും കഥ പറയുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് വിനായക ചതുർഥി ദിവസം ചന്ദ്രദർശനം ഒഴിവാക്കണമെന്ന വിശ്വാസം ചില ആചാരങ്ങളിൽ കാണുന്നത്. തെറ്റായി ചന്ദ്രദർശനം സംഭവിച്ചാൽ ഗണപതിയെ പ്രാർത്ഥിക്കുകയും പ്രത്യേക മന്ത്രങ്ങൾ ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പതിവുമുണ്ട്.

പ്രദക്ഷിണത്തിന്റെ സന്ദേശം

ഗണപതിയും കാർത്തികേയനും തമ്മിൽ ലോകം ചുറ്റിവരാനുള്ള മത്സരമുണ്ടായപ്പോൾ കാർത്തികേയൻ മയൂരവാഹനത്തിൽ യാത്രയായി. ഗണ പതി മാതാപിതാക്കളായ ശിവനെയും പാർവതിയെയും മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്ത്, “മാതാപിതാക്കളാണ് എനിക്ക് സകലലോകവും” എന്ന് പറഞ്ഞു. ജ്ഞാനവും വിവേകവും പലപ്പോഴും വേഗത്തേക്കാൾ വലിയ ശക്തിയാണെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ കഥ നൽകുന്നത്.

വിനായക ചതുർഥിയുടെ ആത്മീയ സന്ദേശം

ഗണപതിയുടെ ആരാധന കേവലം ഒരു ഉത്സവാചരണം മാത്രമല്ല. ജീവിതത്തിലെ തടസ്സങ്ങളെ ധൈര്യത്തോടെയും വിവേകത്തോടെയും മറികടക്കാ നുള്ള പ്രചോദനം കൂടിയാണ്. ജ്ഞാനം, ബുദ്ധി, വിവേകം, വിനയം, മാതാപിതൃ ഭക്തി, അഹങ്കാരമില്ലായ്മ എന്നിവയാണ് ഗണപതി ആരാധന നൽകുന്ന പ്രധാന സന്ദേശങ്ങൾ. ഓരോ പുതിയ തുടക്കത്തിലും ഗണപതിയെ സ്മരിക്കുന്നത് വിജയത്തിലേക്കുള്ള ആത്മവിശ്വാസം നൽകുന്നു എന്നതാണ് ഭക്തരുടെ വിശ്വാസം. ഈ വിനായക ചതുർഥിയിൽ വിഘ്ന വിനായകന്റെ അനുഗ്രഹം എല്ലാവർക്കും ലഭിക്കട്ടെ.

ഓം ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ