ശ്രീരാമ നവമി ഹിന്ദുമതത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ഉത്സവങ്ങളിലൊന്നാണ്. ശ്രീരാമന്‍ ജനിച്ച ദിനമായാണ് ഈ ദിവസം വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നത്. ചൈത്ര മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ നവമി തിഥിയിലാണ് ഈ ഉത്സവം ആചരിക്കുന്നത്. ധര്‍മ്മം, സത്യം, നീതി എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായ ശ്രീരാമന്‍ മനുഷ്യജീവിതത്തിന് ഒരു മാതൃകയെന്ന നിലയില്‍ ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്തവണ വ്യാഴാഴ്ചയാണ് ശ്രീരാമ നവമി ആഘോഷിക്കുന്നത്.

ശ്രീരാമന്‍ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമാണെന്ന് വിശ്വാസമുണ്ട്. ദശരഥ രാജാവിന്റെയും കൗസല്യയുടെയും പുത്രനായി അയോധ്യയില്‍ ജനിച്ച അദ്ദേഹം ''മര്യാദ പുരുഷോത്തമന്‍'' എന്ന വിശേഷണത്തോടെ അറിയപ്പെടുന്നു. ജീവിതത്തിലെ എ ല്ലാ ഘട്ടങ്ങളിലും ധര്‍മ്മത്തെ കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിത്വമാണ് അദ്ദേഹം.

ശ്രീരാമ നവമി ദിനത്തില്‍ ഭക്തര്‍ ഉപവാസം അനുഷ്ഠിക്കുകയും രാമനാമം ജപിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ''ശ്രീരാമ ജയ രാമ ജയ ജയ രാമ'' എന്ന നാമജപം വളരെ പ്രസിദ്ധമാണ്. രാമായണം പാരായണം ചെയ്യുന്നതും ഈ ദിവസത്തെ പ്രധാന ആചാരങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ്. ക്ഷേത്ര സന്ദര്‍ശനം, നിവേദ്യ സമര്‍പ്പണം, വഴിപാടുകള്‍ എന്നിവയും ഭക്തി പൂര്‍വ്വം നടത്തപ്പെടുന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളില്‍ ഭജനകളും കീര്‍ത്തനങ്ങളും സംഘടിപ്പിച്ച് ഭക്തി മയമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.

ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളില്‍ ഈ ഉത്സവം വലിയ ആവേശത്തോടെ ആഘോഷിക്കപ്പെടുന്നു. അയോധ്യയില്‍ ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തര്‍ സരയു നദിയില്‍ വിശുദ്ധ സ്‌നാനം ചെയ്യുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങളില്‍ പ്രത്യേക പൂജകളും അലങ്കാരങ്ങളും നടക്കുന്നു. ദക്ഷിണേന്ത്യയില്‍ ശ്രീരാമനും സീതയും തമ്മിലുള്ള കല്യാണോത്സവം ആചരിക്കുന്നത് പ്രധാന പ്രത്യേകതയാണ്. മഹാരാഷ്ട്രയിലും ഗുജറാത്തിലും ഭജനകളും പ്രദക്ഷിണങ്ങളും സംഘടിപ്പിച്ച് സമൂഹമായി ഈ ദിനം ആഘോഷിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലും ഈ ദിവസം ഭക്തിപൂര്‍വ്വം ആചരിക്കപ്പെടുന്നു. വീടുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും രാമായണം പാരായണം നടത്തുകയും ലളിതമായ ആചാരങ്ങളിലൂടെ ഭക്തി പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ചില സ്ഥലങ്ങളില്‍ പാനകം, പായസം തുടങ്ങിയ നിവേദ്യങ്ങള്‍ സമര്‍പ്പിക്കുകയും ഭക്തര്‍ക്കിടയില്‍ വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ ആത്മീയ പ്രാധാന്യം വളരെ വലുതാണ്. ശ്രീരാമന്റെ ജീവിതം മനുഷ്യരെ ധര്‍മ്മത്തില്‍ ഉറച്ചുനില്‍ക്കാനും സത്യസന്ധത പാലിക്കാനും പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു.

കുടുംബബന്ധങ്ങള്‍, കടമ, നീതി എന്നിവയുടെ മഹത്വം ഈ ദിനം നമ്മെ ഓര്‍മ്മപ്പെടുത്തുന്നു. ഇതിനാല്‍ ശ്രീരാമ നവമി ഒരു ഉത്സവം മാത്രമല്ല, ആത്മീയ വളര്‍ച്ചയ്ക്കും മാനസിക സമാധാനത്തിനും വഴികാട്ടിയായ ഒരു വിശുദ്ധ ദിനമാണ്.