ഭാരതീയ സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യത്തിൽ അറിവിനും കലയ്ക്കും ആത്മീയതയ്ക്കും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന ദിനമാണ് വസന്തപഞ്ചമി. മാഘ മാസത്തിലെ വെളുത്ത പക്ഷത്തിലെ അഞ്ചാം ദിവസത്തെ പഞ്ചമിയാണ് വസന്തപഞ്ചമിയായി ആഘോഷിക്കുന്നത്. ശ്രീപഞ്ചമി എന്നും അറിയപ്പെ ടുന്ന ഈ ദിവസം, വിദ്യാദേവതയായ സരസ്വതീദേവിയെ ഭാരതം മുഴുവൻ ഭക്തിപൂർവ്വം പൂജിക്കുന്ന ദിനമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. അറിവിന്റെയും കലയുടെയും സംഗീതത്തിന്റെയും ദേവിയായ സരസ്വതീദേവിയുടെ പിറന്നാളായിട്ടും വസന്തപഞ്ചമിയെ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നു. വെള്ളിയാഴ്ചയാണ് ഈ വർഷത്തെ വസന്തപഞ്ചമി.

ശീതകാലത്തിന്റെ കാഠിന്യം വിട്ടുമാറി പ്രകൃതി പുതുജീവൻ കൈവരിക്കുന്ന സമയമാണ് വസന്തകാലം. അതിന്റെ തുടക്കത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്ന ദിനമാണ് വസന്തപഞ്ചമി. മരങ്ങൾ പച്ചപ്പും പുഷ്പങ്ങളും ധരിക്കുകയും, കൃഷിയിടങ്ങൾ വിളവിനായി ഒരുങ്ങുകയും ചെയ്യുന്ന ഈ കാലഘട്ടം മനുഷ്യജീവിതത്തിലും പുതുമയും പ്രതീക്ഷയും പകരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ വസന്തപഞ്ചമി ആത്മീയമായും സാംസ്കാരികമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുള്ള ദിവസമാണ്.

ഈ ദിനത്തിൽ സരസ്വതീദേവിയെ വെള്ളയോ മഞ്ഞയോ നിറത്തിലുള്ള വസ്ത്രങ്ങളിൽ അലങ്കരിച്ച് പൂജിക്കുന്നു. മഞ്ഞ നിറം വസന്തകാലത്തിന്റെ സന്തോഷത്തെയും സമൃദ്ധിയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതിനാൽ വസന്ത പഞ്ചമിയുമായി ഏറെ ബന്ധപ്പെട്ടു നിൽക്കുന്നു. വിദ്യാർഥികൾ പുസ്ത കങ്ങളും എഴുത്തുപകരണങ്ങളും സരസ്വതീദേവിക്ക് സമർപ്പിച്ച് അനുഗ്രഹം തേടുന്നു. വിദ്യാരംഭം, സംഗീതം, നൃത്തം, കലകൾ എന്നിവയുമായി ബ ന്ധപ്പെട്ട പുതിയ തുടക്കങ്ങൾക്കായി ഈ ദിവസം അത്യന്തം ശ്രേഷ്ഠമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളിലും കലാകേന്ദ്രങ്ങളിലും പ്രത്യേക പൂജകളും പ്രാർത്ഥനകളും നടത്തുന്നു. അറിവ് മനുഷ്യനെ ഉയർത്തുകയും സമൂഹത്തെ മുന്നോട്ട് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്ന സന്ദേശമാണ് വസന്തപഞ്ചമി നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്. ഭൗതികമായ അറിവിനൊപ്പം ആത്മീയ ബോധവും സാംസ്കാരിക മൂല്യങ്ങളും വളർത്തേണ്ടതിന്റെ ആവശ്യകത ഈ ദിനാചരണം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

ഇങ്ങനെ, പ്രകൃതിയുടെ ഉണർവിനെയും മനുഷ്യന്റെ ബൗദ്ധിക–സാംസ്കാരിക വളർച്ചയെയും ഒരുപോലെ ആഘോഷിക്കുന്ന ദിനമാണ് വസന്ത പഞ്ചമി. സരസ്വതീദേവിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ അറിവും വിവേകവും ജീവിതത്തിൽ നിറയട്ടെ എന്ന പ്രാർത്ഥനയോടെയാണ് ഈ പുണ്യദിനം ഓരോ വർഷവും ഭക്തജനങ്ങൾ ആചരിക്കുന്നത്.