സൂര്യഭഗവാനെയും സൂര്യദേവന്റെ സഹോദരിയായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഛഠി മയ്യയെയും ആരാധിക്കുന്ന ഉത്തരേന്ത്യയിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളിലൊന്നാണ് ഛഠ് പൂജ. പ്രകൃതിയോടും സൂര്യനോടുമുള്ള നന്ദിയും ആദരവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ഈ ഉത്സവം ഭക്തിയുടെയും ആത്മസമര്‍പ്പണത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്. നാല് ദിവസം നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന ഈ ആഘോഷത്തില്‍ കഠിനമായ ഉപവാസവും സൂര്യന് അര്‍ഘ്യം അര്‍പ്പിക്കലും പ്രധാന ചടങ്ങുകളാണ്.
ബിഹാര്‍, ഝാര്‍ഖണ്ഡ്, ഉത്തര്‍പ്രദേശ് എന്നീ സംസ്ഥാനങ്ങളിലാണ് ഛഠ് പൂജയ്ക്ക് കൂടുതല്‍ പ്രാധാന്യമുള്ളത്. കൂടാതെ നേപ്പാളിന്റെ ചില ഭാഗങ്ങളിലും ഡല്‍ഹി ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ഉത്തരേന്ത്യന്‍ പ്രദേശങ്ങളിലും ഈ ഉത്സവം വിപുലമായി ആഘോഷിക്കുന്നു. ബിഹാറിലെ ഭോജ്പുരി, മൈഥിലി, മഗാഹി ഭാഷകള്‍ സംസാരിക്കുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ ഈ ആഘോഷത്തിന് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. ഇന്ന് ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിലും വിദേശരാജ്യങ്ങളിലെ ഇന്ത്യന്‍ സമൂഹങ്ങള്‍ക്കിടയിലും ഛഠ് പൂജ ആചരിച്ചുവരുന്നു.
2026-ല്‍ നവംബര്‍ 13 വെള്ളിയാഴ്ച ആരംഭിച്ച് നവംബര്‍ 16 തിങ്കളാഴ്ചയാണ് ഛഠ് പൂജ ആഘോഷിക്കുന്നത്. കാര്‍ത്തിക മാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഷഷ്ഠിയാണ് പ്രധാന ആരാധനാദിനം. അസ്തമയസൂര്യനും ഉദയസൂര്യനും ഒരുപോലെ അര്‍ഘ്യം അര്‍പ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ സവിശേഷത.
നഹായ് ഖായ് നവംബര്‍ 13, വെള്ളി
ഉത്സവത്തിന്റെ ആദ്യദിനമാണ് നഹായ് ഖായ്. വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നവര്‍ പുണ്യനദികളിലോ ജലാശയങ്ങളിലോ സ്‌നാനം ചെയ്ത് ശരീരവും വീടും പരിസരവും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നു. തുടര്‍ന്ന് ശുദ്ധമായ രീതിയില്‍ തയ്യാറാക്കിയ സാത്വിക ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു. മത്തങ്ങയും കടലയും ചോറും ഉള്‍പ്പെടുന്ന പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണത്തിന് ഈ ദിവസം പ്രാധാന്യമുണ്ട്. വ്രതത്തിന്റെ ചിട്ടകളും ശുദ്ധിയും പാലിച്ചുകൊണ്ടാണ് തുടര്‍ന്നുള്ള ദിവസങ്ങളിലെ ചടങ്ങുകള്‍ക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്നത്.
ഖര്‍ണ നവംബര്‍ 14, ശനി
രണ്ടാം ദിവസമാണ് ഖര്‍ണ അഥവാ ലോഹണ്ട. പകല്‍ മുഴുവന്‍ ഉപവസിക്കുന്ന ഭക്തര്‍ സൂര്യാസ്തമയത്തിനുശേഷം ശര്‍ക്കര ചേര്‍ത്തുണ്ടാക്കുന്ന അരി പായസവും ഗോതമ്പ് റൊട്ടിയും മറ്റും നിവേദിക്കുന്നു. പൂജയ്ക്കുശേഷം പ്രസാദം സ്വീകരിക്കുകയും കുടുംബാംഗങ്ങള്‍ക്കും മറ്റുള്ളവര്‍ക്കും വിതരണം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇതോടെ ഏകദേശം 36 മണിക്കൂര്‍ നീളുന്ന നിര്‍ജല വ്രതം ആരംഭിക്കുന്നു. ഈ സമയത്ത് ഭക്ഷണവും വെള്ളവും ഉപേക്ഷിച്ച് ഭക്തര്‍ സൂര്യാരാധനയില്‍ മുഴുകുന്നു.
സന്ധ്യാ അര്‍ഘ്യ നവംബര്‍ 15, ഞായര്‍
ഛഠ് പൂജയിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചടങ്ങുകളിലൊന്നാണ് സന്ധ്യാ അര്‍ഘ്യ. നദികളുടെയും കുളങ്ങളുടെയും തീരങ്ങളില്‍ ഭക്തര്‍ ഒത്തുചേരുന്നു. മുളകൊണ്ടുള്ള കൂടകളിലും വട്ടികളിലും പഴങ്ങള്‍, കരിമ്പ്, തേങ്ങ, മധുരപലഹാരങ്ങള്‍, തെക്കുവ തുടങ്ങിയവ ഒരുക്കുന്നു. ജലാശയങ്ങളില്‍ ഇറങ്ങിനിന്ന് അസ്തമയസൂര്യന് ജലവും പാലും അര്‍പ്പിച്ച് പ്രാര്‍ഥിക്കുന്നു. സൂര്യഭഗവാനോടുള്ള നന്ദിയും പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവും പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന ചടങ്ങാണിത്.
ഉഷാ അര്‍ഘ്യ നവംബര്‍ 16, തിങ്കള്‍
ഉത്സവത്തിന്റെ അവസാന ദിവസമായ തിങ്കളാഴ്ച പുലര്‍ച്ചെ ഭക്തര്‍ വീണ്ടും ജലാശയങ്ങളില്‍ എത്തുന്നു. ഉദയസൂര്യന് അര്‍ഘ്യം അര്‍പ്പിച്ച് കുടുംബത്തിന്റെ ഐശ്വര്യത്തിനും സന്താനങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനും ആരോഗ്യത്തിനും വേണ്ടി പ്രാര്‍ഥിക്കുന്നു. തുടര്‍ന്ന് പ്രസാദം സ്വീകരിച്ച് 36 മണിക്കൂര്‍ നീണ്ടുനിന്ന വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുന്നു. ഇതോടെയാണ് നാല് ദിവസം നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന ഛഠ് പൂജയ്ക്ക് സമാപനമാകുന്നത്.
ഛഠ് പൂജയുടെ ഐതിഹ്യവും വിശ്വാസവും
സൂര്യഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നതിലൂടെ ജീവിതത്തില്‍ ആരോഗ്യവും സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും കൈവരിക്കാമെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഛഠി മയ്യ അഥവാ ഷഷ്ഠി ദേവിയെ സന്താനങ്ങളുടെ സംരക്ഷകയായും കുടുംബത്തിന്റെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കുന്ന ദേവതയായും ആരാധിക്കുന്നു.
പുരാണപാരമ്പര്യത്തില്‍ ഷഷ്ഠി ദേവിക്ക് കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. സന്താനഭാഗ്യം, സന്താനങ്ങളുടെ ദീര്‍ഘായുസ്സ്, കുടുംബത്തിന്റെ അഭിവൃദ്ധി എന്നിവ ആഗ്രഹിച്ചാണ് നിരവധി ഭക്തര്‍ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നത്.
മഹാഭാരതത്തിലെ കര്‍ണന്‍ സൂര്യഭഗവാന്റെ കടുത്ത ഭക്തനായിരുന്നു. ജലത്തില്‍ നിന്നുകൊണ്ട് സൂര്യന് അര്‍ഘ്യം അര്‍പ്പിച്ചിരുന്ന കര്‍ണന്റെ ആരാധനാരീതിയുമായി ഛഠ് പൂജയുടെ ആചാരങ്ങളെ ബന്ധപ്പെടുത്തി ചില പാരമ്പര്യകഥകള്‍ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. ദ്രൗപദിയും പാണ്ഡവരും പ്രതിസന്ധികളില്‍ സൂര്യാരാധന നടത്തിയെന്ന വിശ്വാസവും ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ പ്രചാരത്തിലുള്ള ഐതിഹ്യങ്ങളില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു.
ഛഠ് പൂജ അനുഷ്ഠിക്കുന്നതിന്റെ ഗുണഫലങ്ങള്‍
ഛഠ് പൂജ കേവലം ഒരു മതപരമായ ആഘോഷമല്ല. ആത്മീയമായും സാമൂഹികമായും പ്രകൃതിയോടുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ കാര്യത്തിലും വലിയ പ്രാധാന്യമുള്ള ഉത്സവമാണിത്.
ആരോഗ്യവും ആയുരാരോഗ്യവും: സൂര്യഭഗവാനെ ആരാധിക്കുന്നത് ആരോഗ്യത്തിനും ദീര്‍ഘായുസ്സിനും ഉത്തമമാണെന്നാണ് വിശ്വാസം. ജീവിതത്തിന് ആവശ്യമായ പ്രകൃതിദത്ത പ്രകാശത്തിന്റെയും ഊര്‍ജത്തിന്റെയും പ്രാധാന്യം ഈ ആരാധന ഓര്‍മിപ്പിക്കുന്നു.
സന്താനസൗഭാഗ്യം: സന്താനഭാഗ്യം ലഭിക്കാനും മക്കളുടെ ആരോഗ്യത്തിനും ദീര്‍ഘായുസ്സിനും വേണ്ടി മാതാപിതാക്കള്‍ ഛഠി മയ്യയെ പ്രാര്‍ഥിക്കുന്നു. കുട്ടികളുടെ ജീവിതത്തില്‍ സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും ഉണ്ടാകണമെന്നതാണ് പ്രാര്‍ഥനയുടെ ലക്ഷ്യം.
കുടുംബക്ഷേമം: കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ഐക്യത്തിനും സമാധാനത്തിനും സാമ്പത്തിക അഭിവൃദ്ധിക്കും വേണ്ടി ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
മനഃശുദ്ധിയും ആത്മനിയന്ത്രണവും: വ്രതാനുഷ്ഠാനത്തിലൂടെയും പ്രാര്‍ഥനയിലൂടെയും മനസ്സിനെ ഏകാഗ്രമാക്കാനും ആത്മനിയന്ത്രണം വളര്‍ത്താനും സാധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.
തടസ്സങ്ങളില്‍നിന്നുള്ള മോചനം: ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികള്‍ മാറുന്നതിനും ആഗ്രഹിച്ച കാര്യങ്ങള്‍ സഫലമാകുന്നതിനും സൂര്യഭഗവാന്റെയും ഛഠി മയ്യയുടെയും അനുഗ്രഹം തേടുന്നു.
പ്രകൃതിസംരക്ഷണ ബോധം: നദികള്‍, കുളങ്ങള്‍, ജലം, സൂര്യപ്രകാശം, പഴങ്ങള്‍, കൃഷിവിളകള്‍ എന്നിവയ്ക്ക് പൂജയില്‍ നല്‍കുന്ന പ്രാധാന്യം പ്രകൃതിയോടുള്ള നന്ദിയും പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷണത്തിന്റെ ആവശ്യകതയും വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഈ ഗുണഫലങ്ങളെല്ലാം ഭക്തിപാരമ്പര്യത്തില്‍ അധിഷ്ഠിതമായ വിശ്വാസങ്ങളാണ്. 36 മണിക്കൂര്‍ നിര്‍ജലവ്രതം എല്ലാവര്‍ക്കും അനുയോജ്യ മാകണമെന്നില്ല. ആരോഗ്യപ്രശ്‌നങ്ങളുള്ളവര്‍ വൈദ്യോപദേശം തേടുകയും വ്രതം സ്വന്തം ആരോഗ്യസ്ഥിതിക്കനുസരിച്ച് ക്രമീകരിക്കുകയും വേണം.
സൂര്യാരാധനയുടെ സവിശേഷത
ഛഠ് പൂജയിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ പ്രത്യേകത അസ്തമയസൂര്യനും ഉദയസൂര്യനും ഒരുപോലെ അര്‍ഘ്യം അര്‍പ്പിക്കുന്നു എന്നതാണ്. അസ്തമിക്കുന്ന സൂര്യനോട് നന്ദി പ്രകടിപ്പിക്കു കയും ഉദയസൂര്യനോട് പുതിയ പ്രതീക്ഷകളും പ്രാര്‍ഥനകളും അര്‍പ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ജീവിതത്തിലെ ഉയര്‍ച്ചകളെയും താഴ്ചകളെയും ഒരുപോലെ സ്വീകരിക്കണമെന്ന സന്ദേശവും ഈ ആചാരത്തിലൂടെ കാണാം.
പൂജയ്ക്ക് ഉപയോഗിക്കുന്ന മുളങ്കൂടകള്‍, പ്രകൃതിദത്ത വസ്തുക്കള്‍, പഴങ്ങള്‍, കരിമ്പ്, തെക്കുവ തുടങ്ങിയവയും ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ ഗ്രാമീണ കാര്‍ഷിക സംസ്‌കാരവുമായുള്ള ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പുരോഹിതരുടെ നിര്‍ബന്ധിത ഇടപെടലില്ലാതെ ഭക്തര്‍ക്ക് നേരിട്ട് സൂര്യഭഗവാ നെ ആരാധിക്കാമെന്നതും ഇതിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്.
ഭക്തിയും വ്രതശുദ്ധിയും പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവും കുടുംബക്ഷേമത്തിനായുള്ള പ്രാര്‍ഥനയും ഒത്തുചേരുന്ന ഛഠ് പൂജ ഭാരതീയ ആചാരപാരമ്പര്യത്തിലെ ശ്രദ്ധേയമായ ഉത്സവമാണ്. സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ലോകത്തിന് ജീവന്‍ നല്‍കുന്നതുപോലെ മനുഷ്യജീവിത ത്തിലും നന്മയും സമൃദ്ധിയും നിറയട്ടെ എന്ന പ്രാര്‍ഥനയോടെയാണ് ഭക്തര്‍ ഈ മഹോത്സവം ആഘോഷിക്കുന്നത്.
Subscribe to our Newsletter to stay connected with the world around you
Follow Samakalika Malayalam channel on WhatsApp
Download the Samakalika Malayalam App to follow the latest news updates