ദീപങ്ങളുടെ ഉത്സവമാണ് ദീപാവലി. ഇരുട്ടിനെ അകറ്റി വെളിച്ചം നിറയ്ക്കുക എന്നതിനപ്പുറം ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും പ്രതീക്ഷയുടെയും പ്രതീകമായാണ് ദീപങ്ങളെ ഭാരതീയ സംസ്‌കാരം കാണുന്നത്. ദീപാവലി സന്ധ്യയില്‍ വീടുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും മണ്‍ചിരാതുകള്‍ തെളിയിക്കുന്നത് ലക്ഷ്മീ ദേവിയെ വീട്ടിലേക്ക് സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതിന്റെ ഭാഗമായാണ് വിശ്വസി ക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാല്‍ ദീപാവലി ദിവസം എത്ര ദീപങ്ങള്‍ തെളിയിക്കണം? ചിരാതുകള്‍ക്ക് പ്രത്യേക എണ്ണമുണ്ടോ? അവ എവിടെയൊക്കെ സ്ഥാപിക്കണം? ഇത്തരം ചോദ്യങ്ങള്‍ക്കുള്ള ഉത്തരം താഴെ:
ദീപങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിന് പ്രത്യേക നിയമമുണ്ടോ?
ദീപാവലി സന്ധ്യയില്‍ ഇത്ര ദീപങ്ങള്‍ തന്നെ തെളിയിക്കണമെന്ന കര്‍ശനമായ ശാസ്ത്രവിധി എല്ലാ ആചാരങ്ങളിലും ഇല്ല. പ്രദേശം, കുടുംബാചാരം, പൂജാവിധി എന്നിവ അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. എങ്കിലും ചില പ്രത്യേക സംഖ്യകള്‍ക്ക് ഹൈന്ദവ വിശ്വാസത്തില്‍ പ്രാധാന്യം കല്‍പ്പിക്കാറുണ്ട്.
അഞ്ച് ദീപങ്ങള്‍ പഞ്ചഭൂതങ്ങളെ ഓര്‍മിപ്പിക്കുന്നതായി സങ്കല്‍പ്പിക്കുന്നു. ഏഴ് ദീപങ്ങള്‍ സപ്തര്‍ ഷികളെയും ഏഴ് ലോകങ്ങളെയും അനുസ്മരിച്ചു കൊണ്ട് തെളിയിക്കാറുണ്ട്. ഒന്‍പത് ദീപങ്ങള്‍ നവഗ്രഹങ്ങളുടെ പ്രീതിക്കായും പതിനൊന്ന് ദീപങ്ങള്‍ മംഗളത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായും കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
ഇരുപത്തിയൊന്ന് ദീപങ്ങള്‍ തെളിയിക്കുന്നതും ചില കുടുംബങ്ങളിലെ ആചാരമാണ്. നൂറ്റിയെട്ട് ദീപങ്ങള്‍ പ്രത്യേക പൂജകളിലും ക്ഷേത്രാചാരങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. ഇവയെല്ലാം വിശ്വാസപരമായ സങ്കല്‍പ്പങ്ങളാണ്. വീട്ടില്‍ സൗകര്യവും സാഹചര്യവും അനുസരിച്ച് ദീപങ്ങള്‍ തെളിയിക്കാം. എണ്ണത്തിന്റെ കാര്യത്തില്‍ നിര്‍ബന്ധം പുലര്‍ത്തേണ്ടതില്ല.
ചിരാതുകള്‍ എവിടെയൊക്കെ തെളിയിക്കണം?
ദീപാവലി സന്ധ്യയില്‍ പൂജാമുറിയില്‍ ലക്ഷ്മീ ദേവിയുടെ സങ്കല്‍പ്പത്തില്‍ ദീപം തെളിയിക്കുന്നതാണ് പ്രധാനം. വീടിന്റെ പ്രധാന പ്രവേശന കവാടത്തിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലും ചിരാതുകള്‍ സ്ഥാപിക്കുന്നത് ഐശ്വര്യത്തെ സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നതിന്റെ പ്രതീകമായി കരുതുന്നു. തുളസിത്തറയിലും വീടിന്റെ മുറ്റത്തും ബാല്‍ക്കണിയിലും ജനാലകള്‍ക്കരികിലും ദീപങ്ങള്‍ തെളിയിക്കാം. വീടിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളില്‍ പ്രകാശം എത്തുന്ന രീതിയില്‍ ചിരാതുകള്‍ ക്രമീകരിക്കുന്നതും പതിവാണ്.
ചില ഉത്തരേന്ത്യന്‍ ആചാരങ്ങളില്‍ വീടിന്റെ ഓരോ മുറിയിലും ദീപം തെളിയിക്കുന്നതിനൊപ്പം കിണറുകള്‍ക്കും ജലസ്രോതസ്സുകള്‍ക്കും സമീപവും ദീപങ്ങള്‍ സ്ഥാപിക്കാറുണ്ട്. വീടിനും പരിസര ത്തിനും പ്രകാശം നല്‍കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ സങ്കല്‍പ്പം.
എണ്ണയോ നെയ്യോ ഏതാണ് ഉത്തമം?
ദീപം തെളിയിക്കാന്‍ നെയ്യും എണ്ണയും ഉപയോഗിക്കാം. നെയ്യ് ഉപയോഗിച്ചുള്ള ദീപം പൂജാകര്‍മ ങ്ങളില്‍ വിശേഷമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. എള്ളെണ്ണ ഉപയോഗിച്ചുള്ള ദീപം തെളിയിക്കുന്നതിനും ഹൈന്ദവ ആചാരങ്ങളില്‍ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ചില പ്രദേശങ്ങളില്‍ കടുകെണ്ണയും ഉപയോഗിക്കുന്നു. മണ്‍ചിരാതുകളില്‍ തിരിയിട്ട് ദീപം തെളിയിക്കുന്നതാണ് പരമ്പരാഗത രീതി. പരിസ്ഥിതിക്ക് ദോഷകരമല്ലാത്ത മണ്‍ചിരാതുകള്‍ ഉപയോഗിക്കുന്നതാണ് ഉചിതം.
ഭാരതീയ പാരമ്പര്യത്തില്‍ പലതരത്തിലുള്ള വിളക്കുകളും ചിരാതുകളും ദീപാവലി ദിനത്തില്‍ തെളിയിക്കാറുണ്ട്. അവയുടെ രൂപത്തിലും നിര്‍മ്മാണത്തിലും ഉപയോഗിക്കുന്ന വസ്തുക്കളിലും തെളിയിക്കുന്ന രീതിയിലും വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്.
മണ്‍ചിരാത് (മണ്‍വിളക്ക്): ദീപാവലിയുടെ ഏറ്റവും സാധാരണവും പരമ്പരാഗതവുമായ ദീപമാണ് മണ്‍ചിരാത്. കളിമണ്ണില്‍ നിര്‍മ്മിക്കുന്ന ചെറിയ പാത്രത്തിന്റെ ഒരുഭാഗം തിരി വയ്ക്കാന്‍ നീട്ടിയിരിക്കും. എണ്ണയോ നെയ്യോ ഒഴിച്ച് തിരിയിട്ട് തെളിയിക്കുന്നു. വീടിന്റെ മുറ്റത്തും പൂമുഖത്തും ജനലുകളിലും മണ്‍ചിരാതുകള്‍ നിരനിരയായി തെളിയിക്കുന്നത് ദീപാവലിയുടെ മനോഹരമായ കാഴ്ചയാണ്. മണ്ണുകൊണ്ടുള്ള വിളക്കുകള്‍ ഭൂമിയുമായുള്ള മനുഷ്യന്റെ ബന്ധത്തെയും ലാളിത്യത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നു.
അഞ്ചുതിരി ചിരാത്: അഞ്ചു ഭാഗങ്ങളിലായി തിരിയിട്ട് ഒരേസമയം അഞ്ചു തിരികള്‍ തെളിയിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന ചിരാതാണിത്. പഞ്ചഭൂതങ്ങളായ ഭൂമി, ജലം, അഗ്‌നി, വായു, ആകാശം എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായി അഞ്ചുതിരികളെ സങ്കല്‍പ്പിക്കാറുണ്ട്. ചിലയിടങ്ങളില്‍ അഞ്ചുദിശകളിലേക്കും വെളിച്ചം പരത്തുന്നതിന്റെ പ്രതീകമായും ഇതിനെ കാണുന്നു.
കുത്തുവിളക്ക്: ദക്ഷിണേന്ത്യന്‍ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലും കാണുന്ന പരമ്പരാഗത വിളക്കാണിത്. നീണ്ട തണ്ടിനുമുകളില്‍ എണ്ണ നിറയ്ക്കാനുള്ള ഭാഗവും തിരികള്‍ വയ്ക്കാനുള്ള അരികുകളും ഉണ്ടായിരിക്കും. പിച്ചളയിലും ഓടിലും നിര്‍മ്മിക്കുന്ന കുത്തുവിളക്കുകള്‍ ദീപാവലി പൂജകളിലും വിശേഷദിവസങ്ങളിലും തെളിയിക്കുന്നു.
നിലവിളക്ക്: കേരളീയ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ പ്രധാന അടയാളങ്ങളിലൊന്നാണ് നിലവിളക്ക്. തണ്ടോടുകൂടിയ ഈ വിളക്കിന്റെ മുകള്‍ഭാഗത്തുള്ള പാത്രത്തില്‍ എണ്ണ ഒഴിച്ച് ഒന്നിലധികം തിരികള്‍ തെളിയിക്കുന്നു. ശുഭാരംഭങ്ങള്‍ക്കും പൂജകള്‍ക്കും വിവാഹം ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള മംഗളകര്‍മങ്ങള്‍ക്കും നിലവിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നത് ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും മംഗളത്തിന്റെയും പ്രതീകമായാണ്.
തൂക്കുവിളക്ക്: മേല്‍ക്കൂരയില്‍നിന്നോ പ്രത്യേക കൊളുത്തില്‍നിന്നോ ചങ്ങലയുപയോഗിച്ച് തൂക്കിയിടുന്ന വിളക്കാണിത്. പിച്ചളയിലും ഓടിലും നിര്‍മ്മിക്കുന്ന തൂക്കുവിളക്കുകള്‍ വീടുകളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. പല തട്ടുകളുള്ള തൂക്കുവിളക്കുകള്‍ കൂടുതല്‍ തിരികള്‍ തെളിയിക്കാന്‍ അനുയോജ്യമാണ്.
ലക്ഷ്മിദീപം: ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ രൂപം ആലേഖനം ചെയ്‌തോ ദേവിയുടെ രൂപംതന്നെ വിളക്കിന്റെ ഭാഗമാക്കിയോ നിര്‍മ്മിക്കുന്ന ദീപമാണിത്. സമ്പത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ദേവതയായ ലക്ഷ്മിയെ ആരാധിക്കുന്ന ദീപാവലി പൂജയില്‍ ഇത്തരം വിളക്കുകള്‍ക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്.
പഞ്ചമുഖ ദീപം: അഞ്ചു ദിശകളിലേക്കായി തിരികള്‍ തെളിയിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന വിളക്കാണിത്. അഞ്ചു തിരികള്‍ അഞ്ചു ശക്തികളുടെയും പഞ്ചഭൂതങ്ങളുടെയും പ്രതീകമായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രങ്ങളിലും വീടുകളിലെ പ്രത്യേക പൂജകളിലും ഇവ ഉപയോഗിക്കുന്നു.
കല്‍വിളക്ക്: കല്ലില്‍ കൊത്തിയുണ്ടാക്കുന്ന വിളക്കുകളാണിവ. ക്ഷേത്രങ്ങളിലും പുരാതന ആരാധനാസ്ഥലങ്ങളിലും ഇവ കാണാം. ദീര്‍ഘകാലം നിലനില്‍ക്കുന്ന ഇത്തരം വിളക്കുകള്‍ ഭാരതീയ ക്ഷേത്രശില്പപാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.
വെള്ളിവിളക്ക്: വെള്ളിയില്‍ നിര്‍മ്മിക്കുന്ന ചെറിയ ദീപങ്ങള്‍ പൂജാമുറികളിലും ലക്ഷ്മീപൂജയിലും ഉപയോഗിക്കുന്നു. സമ്പത്തിന്റെയും ശുദ്ധിയുടെയും പ്രതീകമായാണ് വെള്ളിവിളക്കുകളെ കണക്കാക്കുന്നത്. സ്വര്‍ണത്തില്‍ നിര്‍മ്മിച്ച ദീപങ്ങളും ചില ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സമ്പന്നമായ കുടുംബങ്ങളിലെ പൂജകളിലും കാണാം.
താമരവിളക്ക്: താമരപ്പൂവിന്റെ ആകൃതിയില്‍ നിര്‍മ്മിക്കുന്ന വിളക്കാണിത്. താമരയില്‍ വിരാജിക്കുന്ന ലക്ഷ്മീദേവിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിനാല്‍ ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധിയുടെയും പ്രതീകമായി ഇതിനെ കാണുന്നു.
ആകാശവിളക്ക്: ദീപാവലി കാലത്ത് വീടിന്റെ മുറ്റത്തോ ഉയരമുള്ള സ്ഥലത്തോ തൂക്കിയിടുന്ന വിളക്കാണിത്. ചില പ്രദേശങ്ങളില്‍ കടലാസും മുളയും ഉപയോഗിച്ച് അലങ്കാര വിളക്കുകള്‍ നിര്‍മ്മിച്ച് അതിനുള്ളില്‍ ദീപം തെളിയിക്കുന്നു. ഇരുട്ടില്‍ ദൂരത്തുനിന്നും കാണാവുന്ന ഈ വെളിച്ചം ഉത്സവാന്തരീക്ഷത്തിന് പ്രത്യേക ഭംഗി നല്‍കുന്നു.
ഇതുകൂടാതെ ഇന്ന് വൈദ്യുത ദീപങ്ങള്‍, അലങ്കാര എല്‍ഇഡി വിളക്കുകള്‍, വിവിധ നിറങ്ങളിലുള്ള മെഴുകുതിരികള്‍, രൂപഭംഗിയുള്ള ഗ്ലാസ് ദീപങ്ങള്‍ എന്നിവയും ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങളില്‍ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
വിളക്കിന്റെ രൂപവും നിര്‍മ്മാണവസ്തുവും ഏതായാലും അതില്‍ തെളിയുന്ന വെളിച്ചത്തിനാണ് പ്രാധാന്യം. ഒരു ചെറുചിരാതില്‍നിന്നുള്ള പ്രകാശം പോലും ചുറ്റുമുള്ള ഇരുട്ടിനെ അകറ്റുന്നതുപോലെ മനുഷ്യജീവിതത്തിലെ അജ്ഞാനവും ദുഃഖവും അകറ്റി അറിവിന്റെയും പ്രത്യാശയുടെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും വെളിച്ചം നിറയ്ക്കട്ടെ എന്ന സന്ദേശമാണ് ദീപാവലി നല്‍കുന്നത്.
ദീപം തെളിയിക്കുമ്പോള്‍ ശ്രദ്ധിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങള്‍
സന്ധ്യാസമയത്ത് വീടും പരിസരവും വൃത്തിയാക്കിയശേഷം ദീപങ്ങള്‍ തെളിയിക്കുന്നതാണ് പതിവ്. പൂജാമുറിയില്‍ ആദ്യം ദീപം തെളിയിച്ച് പിന്നീട് വീടിന്റെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലേക്ക് പ്രകാശം പകരാം. ദീപങ്ങള്‍ കാറ്റില്‍ അണയാത്തതും തീപിടിത്തസാധ്യതയില്ലാത്തതുമായ സ്ഥലങ്ങളില്‍ സ്ഥാപിക്കണം. തിരശ്ശീലകള്‍, കടലാസ്, തുണികള്‍ തുടങ്ങിയവയുടെ സമീപം ചിരാതുകള്‍ വയ്ക്കരുത്.
വെളിച്ചം ഐശ്വര്യത്തിന്റെ പ്രതീകം
ദീപാവലി സന്ധ്യയില്‍ തെളിയിക്കുന്ന ഓരോ ദീപവും പ്രതീക്ഷയുടെയും നന്മയുടെയും പ്രതീക മാണ്. അജ്ഞാനമാകുന്ന ഇരുട്ടിനെ ജ്ഞാനമാകുന്ന വെളിച്ചംകൊണ്ട് അകറ്റുക എന്ന ആത്മീയ സന്ദേശവും ദീപങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നു. ദീപങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിലല്ല, അവ തെളിയിക്കുന്നതിനു പിന്നിലെ ഭക്തിയിലും ശുഭചിന്തയിലുമാണ് പ്രാധാന്യം. അതിനാല്‍ അഞ്ച്, ഒന്‍പത്, പതിനൊന്ന്, ഇരുപ ത്തിയൊന്ന് എന്നിങ്ങനെ സൗകര്യത്തിനനുസരിച്ച് ചിരാതുകള്‍ തെളിയിച്ച് ദീപാവലിയെ പ്രകാശപൂര്‍ണമാക്കാം.
Subscribe to our Newsletter to stay connected with the world around you
Follow Samakalika Malayalam channel on WhatsApp
Download the Samakalika Malayalam App to follow the latest news updates
