കന്നിമാസ ആയില്യം നാളെ, ഐതിഹ്യം എന്ത്?; കേരളത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട നാ​ഗക്ഷേത്രങ്ങൾ ഏതെല്ലാം?

കേരളത്തിന്റെ വിശ്വാസ പാരമ്പര്യത്തിൽ നാഗാരാധനയ്ക്ക് സവിശേഷമായ സ്ഥാനമാണുള്ളത്. വീടുകളോടു ചേർന്നുള്ള സർപ്പക്കാവുകൾ മുതൽ പ്രസിദ്ധമായ നാഗക്ഷേത്രങ്ങൾ വരെ പ്രകൃതിയെയും വിശ്വാസത്തെയും ഒരേപോലെ ചേർത്തുനിർത്തുന്ന പാരമ്പര്യമാണ് കേരളത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നത്. നാഗരാജാവ്, നാഗയക്ഷി, നാഗകന്യകമാർ തുടങ്ങിയ ദേവതകൾക്ക് സമർപ്പിച്ച ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ആയില്യം നാളിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് കന്നിമാസത്തിലെ ആയില്യം നാഗരാജാവിന്റെ ജന്മദിനമായി കരുതി ആചരിക്കുന്ന പതിവ് കേരളത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും കാണാം. ഈ വർഷത്തെ കന്നിമാസ ആയില്യം ചൊവ്വാഴ്ചയാണ് ( ഒക്ടോബർ ആറ്).

കേരളത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ നാഗാരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ് ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ഹരിപ്പാടിനടുത്തുള്ള മണ്ണാറശാല നാഗരാജ ക്ഷേത്രം. കാടുപോലെ തഴച്ചുവളർന്ന സർപ്പക്കാവിനുള്ളിൽ ആയിരക്കണക്കിന് നാഗവിഗ്രഹങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നതാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന സവിശേഷത. നാഗരാജാവിനൊപ്പം നാഗയക്ഷിയും സർപ്പയക്ഷിയും ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിലെ പൂജാ പാരമ്പര്യത്തിൽ മണ്ണാറശാല അമ്മയ്ക്കുള്ള സ്ഥാനവും ഏറെ സവിശേഷമാണ്.

മണ്ണാറശാലയിലെ നാഗരാജാവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് അഞ്ചുതലയുള്ള നാഗശിശുവിന്റെ കഥയും പ്രസിദ്ധമാണ്. നാഗങ്ങളെ സംരക്ഷിച്ച ബ്രാഹ്മണസ്ത്രീയ്ക്ക് നാഗരാജാവ് അനുഗ്രഹം നൽകിയെന്നും പിന്നീട് നാഗരാജാവ് അവളുടെ മകനായി അവതരിച്ചുവെന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം. ഈ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ തുടർച്ചയായാണ് മണ്ണാറശാല അമ്മയെ ഭക്തർ നാഗരാജാവിന്റെ മാതൃസ്ഥാനത്ത് കാണുന്നത്.

മണ്ണാറശാലയിൽ കന്നി, തുലാം, കുംഭം മാസങ്ങളിലെ ആയില്യങ്ങൾക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കന്നിയിലെ ആയില്യം നാഗരാജാവിന്റെ ജന്മദിനമായാണ് ആചരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ ‘മണ്ണാറശാല ആയില്യം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായത് തുലാമാസത്തിലെ ആയില്യമാണ്.

തിരുവിതാംകൂർ മഹാരാജാവിന് ഒരിക്കൽ കന്നിയിലെ ആയില്യം ദർശിക്കാനെത്താൻ സാധിക്കാതെ വന്നതിനെ തുടർന്ന് തുലാമാസത്തിലെ ആയില്യവും അതേ പ്രൗഢിയോടെ നടത്താൻ രാജകീയ പിന്തുണ ലഭിച്ചുവെന്നാണ് പാരമ്പര്യം. പിന്നീട് ഇത് കേരളമൊട്ടാകെ പ്രസിദ്ധമായ മഹോത്സവമായി മാറി. കന്നിമാസ ആയില്യത്തിന് കേരളത്തിലെ മറ്റു നാഗക്ഷേത്രങ്ങളിലും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ വെട്ടിക്കോട് നാഗരാജ ക്ഷേത്രം അതിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്.

പരശുരാമൻ പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയതായി വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ക്ഷേത്രത്തിലെ ആയില്യാഘോഷങ്ങൾക്ക് നൂറ്റാണ്ടുകളുടെ പാരമ്പര്യമുണ്ടെന്നാണ് വിശ്വാസം. ആയില്യം നാളിലെ എഴുന്നള്ളത്തും പ്രത്യേക പൂജകളും ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ചടങ്ങുകളാണ്. നാഗവിഗ്രഹങ്ങളുടെ എഴുന്നള്ളത്ത് ദർശിക്കുന്നത് പുണ്യകരമായി കരുതുന്ന വിശ്വാസവും നിലനിൽക്കുന്നു. തൃശൂർ ജില്ലയിലെ പാമ്പുമേക്കാട്ട് മനയും കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ നാഗാരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാണ്. നാഗദേവതകളുടെ ആരാധനയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങളും ആചാരങ്ങളും ഇവിടെ നിലനിൽക്കുന്നു. മണ്ണാറശാലയുടെയും പാമ്പുമേക്കാട്ട് മനയുടെയും പാരമ്പര്യം കേരളത്തിലെ സർപ്പാരാധനയുടെ ആഴവും വൈവിധ്യവും വ്യക്തമാക്കുന്നു.

എറണാകുളം ജില്ലയിലെ ആമേട നാഗരാജ ക്ഷേത്രം, തൃശൂർ ജില്ലയിലെ പാമ്പുംകാവ് തുടങ്ങിയവയും പ്രധാന നാഗാരാധനാ കേന്ദ്രങ്ങളാണ്. ഓരോ ക്ഷേത്രത്തിനും തനതായ ആചാരങ്ങളും ഐതിഹ്യങ്ങളും ഉണ്ടെങ്കിലും നാഗദേവതകളോടുള്ള ഭക്തിയും പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവുമാണ് ഇവയെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന പൊതുസവിശേഷത. ഈ ദിനത്തിൽ നാഗക്ഷേത്രങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പൂജകളും നൂറും പാലും പോലുള്ള വഴിപാടുകളും സർപ്പബലിയും നാഗപൂജകളും നടത്താറുണ്ട്. നാഗദേവതകളെ പ്രീതിപ്പെടുത്തിയാൽ സർപ്പദോഷങ്ങൾ അകലുമെന്നും സന്താനഭാഗ്യം ലഭിക്കുമെന്നും ഐശ്വര്യവും ക്ഷേമവും ഉണ്ടാകുമെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. തലമുറകളിലൂടെ കൈമാറിവന്ന ആചാരവിശ്വാസങ്ങളുടെ ഭാഗമായാണ് ഈ ചടങ്ങുകൾ ഇന്നും തുടരുന്നത്.

വിശ്വാസത്തിനപ്പുറം മനുഷ്യനും പ്രകൃതിയും തമ്മിലുള്ള അഭേദ്യമായ ബന്ധത്തെ ഓർമിപ്പിക്കുന്ന അവസരം കൂടിയാണ് കന്നിമാസ ആയില്യം. സർപ്പക്കാവുകൾ സംരക്ഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അവിടെയുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും സസ്യങ്ങളും ചെറുജീവജാലങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന സ്വാഭാവിക ആവാസവ്യവസ്ഥയും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ നാഗാരാധന ഒരു ആരാധനാരീതിയെന്നതിലുപരി പ്രകൃതിയോടുള്ള ആദരവിന്റെയും സംരക്ഷണത്തിന്റെയും സന്ദേശം കൂടി മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു. വിശ്വാസവും ഐതിഹ്യവും ആചാരവും പ്രകൃതിസ്നേഹവും ഒത്തുചേരുന്ന പുണ്യദിനമാണ് കന്നിമാസ ആയില്യം. കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തിൽ നാഗാരാധനയ്ക്കുള്ള ആഴമേറിയ വേരുകൾ ഈ ദിനം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. സർപ്പക്കാവുകളുടെ പച്ചപ്പും നാഗക്ഷേത്രങ്ങളിലെ പൂജകളും ഭക്തരുടെ പ്രാർഥനകളും ചേർന്ന് ആയില്യത്തെ കേരളത്തിന്റെ വിശ്വാസലോകത്തിലെ വേറിട്ടൊരു അനുഭവമാക്കി മാറ്റുന്നു.