ദുഷ്ടശക്തികള്‍ക്കുമേല്‍ ധര്‍മത്തിന്റെ വിജയം പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ആഘോഷമാണ് സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി. ഭഗവാന്‍ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ അവതാരത്തെയും അസുരരാജാവായ സൂരപദ്മനെ വധിച്ച് ദേവന്മാരെ രക്ഷിച്ചതിനെയും അനുസ്മരിച്ചാണ് ഈ ഉത്സവം ആഘോഷിക്കുന്നത്. തമിഴ്‌നാട്ടിലും കേരളത്തിലും ഒരേപോലെ പ്രാധാന്യമുള്ള സ്‌കന്ദ ഷഷ്ഠി മുരുകഭക്തരുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ആരാധനാദിനങ്ങളിലൊന്നാണ്.

നവംബര്‍ 15 ഞായറാഴ്ചയാണ് സ്‌കന്ദഷഷ്ഠിയും സൂരസംഹാരവും. നവംബര്‍ 10ന് വ്രതാരംഭത്തോടെ ആറുദിവസത്തെ വിശേഷ ചടങ്ങുകള്‍ക്ക് തുടക്കമാകും. നവംബര്‍ 15ന് സൂരസംഹാരവും നവംബര്‍ 16ന് തിരുക്കല്യാണവും നടക്കും.

സൂരപദ്മവധവും സ്‌കന്ദഷഷ്ഠിയുടെ ഐതിഹ്യവും

താരകാസുരന്‍, സിംഹമുഖാസുരന്‍, സൂരപദ്മന്‍ എന്നീ അസുരന്മാരുടെ ആക്രമണങ്ങളില്‍ നിന്ന് ദേവന്മാരെ രക്ഷിക്കാനാണ് പരമശിവന്റെ തേജസ്സില്‍നിന്ന് ആറുമുഖനായ സുബ്രഹ്മണ്യന്‍ അവതരിച്ചതെന്നാണ് പുരാണകഥ. ദേവസേനാധിപതിയായി ചുമതലയേറ്റ കുമാരന്‍ അസുരന്മാരു മായി യുദ്ധം ചെയ്തു. ആറുദിവസം നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധത്തിനൊടുവില്‍ സൂരപദ്മനെ വേലുകൊണ്ട് വധിച്ചു. സൂരപദ്മന്റെ ശരീരത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം മയിലായും മറ്റൊരു ഭാഗം കോഴിയായും മാറിയെന്നും മയിലിനെ വാഹനമായും കോഴിയെ കൊടിയടയാളമായും ഭഗവാന്‍ സ്വീകരിച്ചുവെന്നുമാണ് ഐതിഹ്യം. അഹങ്കാരം, അജ്ഞാനം, അധര്‍മം തുടങ്ങിയ ദുഷ്പ്രവണതകളെ ഇല്ലാതാക്കി ധര്‍മവും ജ്ഞാനവും സ്ഥാപിക്കുന്നതിന്റെ പ്രതീകമായും ഈ ഐതിഹ്യത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കാറുണ്ട്.

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ പ്രധാന മുരുകക്ഷേത്രങ്ങള്‍

തമിഴ്‌നാട്ടിലെ ആറുപടൈവീടുകള്‍ എന്നറിയപ്പെടുന്ന ആറു ക്ഷേത്രങ്ങള്‍ സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി ആഘോഷങ്ങളുടെ പ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങളാണ്.

തിരുച്ചെന്തൂര്‍ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം

ആറുപടൈവീടുകളില്‍ കടല്‍ത്തീരത്ത് സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പ്രസിദ്ധമായ ക്ഷേത്രമാണിത്. സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി ആഘോഷങ്ങള്‍ക്ക് ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ പ്രസിദ്ധിയുള്ളതും ഇവിടെയാണ്. ആറുദിവസത്തെ ഉത്സവത്തിന്റെ സമാപനമായി കടല്‍ത്തീരത്ത് സൂരസംഹാരം അരങ്ങേറുന്നു. അടുത്തദിവസം തിരുക്കല്യാണവും നടക്കുന്നു.

പഴനി ദണ്ഡായുധപാണി ക്ഷേത്രം

ദിണ്ടിഗല്‍ ജില്ലയില്‍ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന പഴനി മുരുകക്ഷേത്രം ഭക്തരുടെ പ്രധാന തീര്‍ഥാടനകേന്ദ്രമാണ്. ജ്ഞാനപ്പഴത്തിന്റെ ഐതിഹ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഈ ക്ഷേത്രത്തില്‍ സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി വ്രതത്തിനും വിശേഷ പൂജകള്‍ക്കും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

സ്വാമിമലൈ സ്വാമിനാഥസ്വാമി ക്ഷേത്രം

കുംഭകോണത്തിനടുത്തുള്ള ഈ ക്ഷേത്രത്തില്‍ ശിവന് പ്രണവമന്ത്രത്തിന്റെ അര്‍ഥം ഉപദേശിച്ച ഗുരുവായാണ് സുബ്രഹ്മണ്യനെ ആരാധിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രതീകമായ മുരുകന്റെ ആരാധ നയ്ക്ക് ഇവിടെ പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

തിരുത്തണി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം

ചെന്നൈയ്ക്കടുത്തുള്ള ഈ ക്ഷേത്രം ആറുപടൈവീടുകളില്‍ ഒന്നാണ്. യുദ്ധത്തിനുശേഷം ഭഗവാന്‍ ശാന്തി നേടിയ പുണ്യസ്ഥലമെന്നാണ് വിശ്വാസം.

തിരുപ്പരങ്കുണ്‍ട്രം സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം

മധുരയ്ക്കടുത്തുള്ള പുരാതന ഗുഹാക്ഷേത്രമാണിത്. ദേവയാനിയെ സുബ്രഹ്മണ്യന്‍ വിവാഹം ചെയ്ത പുണ്യസ്ഥലമെന്ന നിലയില്‍ ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

പഴമുതിര്‍ചോലൈ മുരുകക്ഷേത്രം

മധുരയ്ക്കടുത്തുള്ള അഴഗര്‍മലയിലെ പ്രകൃതിരമണീയമായ ക്ഷേത്രമാണിത്. വള്ളിയും ദേവയാനിയും സമേതനായാണ് ഇവിടെ മുരുകനെ ആരാധിക്കുന്നത്. ഇവയ്ക്കുപുറമേ കോയമ്പത്തൂരിലെ മരുതമലൈ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം, ചെന്നൈയിലെ വടപളനി മുരുകന്‍ ക്ഷേത്രം എന്നിവിടങ്ങളിലും സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി വിശേഷമായി ആഘോഷിക്കുന്നു.

കേരളത്തിലെ പ്രധാന മുരുക ക്ഷേത്രങ്ങള്‍

കേരളത്തിലും സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ആരാധനയ്ക്ക് പുരാതനമായ പാരമ്പര്യമുണ്ട്. സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി കാല ത്ത് വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളില്‍ വ്രതം, അഭിഷേകം, അര്‍ച്ചന, ഭജന, പ്രത്യേക പൂജകള്‍ തുടങ്ങിയവ നടക്കുന്നു.

കര്‍ണാടകത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ മുരുകക്ഷേത്രം

കുക്കെ സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രം

കര്‍ണാടകത്തിലെ ദക്ഷിണ കന്നഡ ജില്ലയില്‍ പശ്ചിമഘട്ട മലനിരകളുടെ താഴ്വരയില്‍ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കുക്കെ സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രം ഇന്ത്യയിലെ പ്രമുഖ സുബ്രഹ്മണ്യ തീര്‍ഥാടനകേന്ദ്രങ്ങളി ലൊന്നാണ്. സര്‍പ്പദോഷ പരിഹാരപൂജകള്‍ക്ക് ഏറെ പ്രസിദ്ധമായ ഈ ക്ഷേത്രത്തില്‍ സുബ്രഹ്മ ണ്യനെ സര്‍പ്പരാജാവായ വാസുകിയോടൊപ്പം ആരാധിക്കുന്നു. പുരാണവിശ്വാസമനുസരിച്ച് ഗരുഡന്റെ ആക്രമണത്തില്‍നിന്ന് രക്ഷതേടി വാസുകി ഇവിടെ അഭയം പ്രാപിച്ചപ്പോള്‍ ഭഗവാന്‍ സുബ്രഹ്മണ്യന്‍ സംരക്ഷണം നല്‍കിയെന്നാണ് ഐതിഹ്യം.

ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വഴിപാടുകളായ സര്‍പ്പസംസ്‌കാരം, ആശ്ലേഷബലി, നാഗപ്രതിഷ്ഠ എന്നിവയ് ക്കായി ഇന്ത്യയുടെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളില്‍നിന്ന് ഭക്തര്‍ എത്തുന്നു. കുമാരധാര നദിയിലെ സ്‌നാന ത്തിനും പ്രത്യേക പുണ്യപ്രാധാന്യമുണ്ട്. സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി ദിനത്തില്‍ ഭഗവാനെ ദര്‍ശിച്ച് പ്രത്യേക പൂജകളിലും പ്രാര്‍ഥനകളിലും പങ്കെടുക്കാന്‍ ധാരാളം ഭക്തര്‍ എത്തിച്ചേരുന്നു. സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ ദിവ്യശക്തിയും നാഗാരാധനാപാരമ്പര്യവും ഒത്തുചേരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ പ്രധാന തീര്‍ഥാടനകേന്ദ്രമാണ്.

ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മറ്റൊരു പ്രധാന ഉത്സവമാണ് ചമ്പാഷഷ്ഠി മഹോത്സവം. മാര്‍ഗശീര്‍ഷ മാസത്തിലെ ഷഷ്ഠി ദിനത്തോടനുബന്ധിച്ചാണ് ഇത് ആഘോഷിക്കുന്നത്. ആറുദിവസത്തെ പൂജകളും രഥോത്സവവും ഉള്‍പ്പെടുന്ന വിശേഷ ചടങ്ങുകള്‍ക്ക് ഇവിടെ വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കുമാരസ്വാമി താരകാസുരനെ വധിച്ചതിനുശേഷം ദേവസേനയെ വിവാഹം ചെയ്തതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഐതിഹ്യവും ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്.

ഹരിപ്പാട് സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം

ആലപ്പുഴ ജില്ലയിലെ ഹരിപ്പാട് ക്ഷേത്രം ദക്ഷിണ പളനി എന്ന പേരിലും അറിയപ്പെടുന്നു. കേരള ത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രങ്ങളിലൊന്നാണിത്. നാലു കൈകളോടുകൂടിയ വലിയ സുബ്രഹ്മണ്യവിഗ്രഹമാണ് ഇവിടത്തെ പ്രത്യേകത. സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി ഇവിടെ പ്രധാന ഉത്സവമാണ്.

ഉദയനാപുരം സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം

വൈക്കം സമീപം സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം കേരളത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ മുരുകക്ഷേത്രങ്ങ ളിലൊന്നാണ്. മനോഹരമായ മരച്ചുവര്‍ ശില്‍പ്പങ്ങളും പരമ്പരാഗത കേരളീയ വാസ്തുവിദ്യയും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പ്രത്യേകതയാണ്.

പയ്യന്നൂര്‍ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം

കണ്ണൂര്‍ ജില്ലയിലെ പ്രധാന മുരുകക്ഷേത്രമാണിത്. സ്‌കന്ദഷഷ്ഠിയും വാര്‍ഷിക ഉത്സവവും ഭക്തിപൂര്‍വം ആഘോഷിക്കുന്നു. വാസ്തുവിദ്യയും മരപ്പണികളും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സവിശേഷതകളാണ്.

പെരുന്ന സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം

കോട്ടയം ജില്ലയിലെ പെരുന്ന ക്ഷേത്രവും സുബ്രഹ്മണ്യഭക്തരുടെ പ്രധാന ആരാധനാകേന്ദ്രമാണ്. പള്ളിവേട്ട ഉത്സവം ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള ക്ഷേത്രാചാരങ്ങള്‍ക്ക് പ്രസിദ്ധമാണ്.

ഇവയ്ക്കുപുറമേ കണ്ണൂരിലെ പെരളശ്ശേരി സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം, പത്തനംതിട്ടയിലെ കൊടുമ്തറ സുബ്രഹ്മണ്യസ്വാമി ക്ഷേത്രം, ഇടുക്കിയിലെ മൂന്നാര്‍ പ്രണവ സുബ്രഹ്മണ്യ ക്ഷേത്രം എന്നിവയും കേരളത്തിലെ മുരുകഭക്തരുടെ പ്രധാന ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങളാണ്. മൂന്നാര്‍ പ്രണവ ക്ഷേത്രത്തില്‍ സ്‌കന്ദഷഷ്ഠിയോടനുബന്ധിച്ച് ലക്ഷാര്‍ച്ചനയും തിരുക്കല്യാണവും ഉള്‍പ്പെടുന്ന ഉത്സവച്ചടങ്ങുകള്‍ നടത്താറുണ്ട്.

സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി വ്രതവും ആചാരങ്ങളും

ആറുദിവസത്തെ സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി വ്രതമാണ് ഈ ആഘോഷത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗം. വ്രതമെടുക്കുന്നവര്‍ ഭക്ഷണത്തില്‍ നിയന്ത്രണം പാലിച്ചും ബ്രഹ്മചര്യം, മനഃശുദ്ധി, പ്രാര്‍ഥന എന്നിവയോടെയും ദിവസങ്ങള്‍ കഴിച്ചുകൂട്ടുന്നു. ചിലര്‍ പൂര്‍ണ ഉപവാസവും മറ്റുചിലര്‍ പഴങ്ങള്‍, പാല്‍ തുടങ്ങിയവ മാത്രം കഴിച്ചുള്ള വ്രതവും അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. ക്ഷേത്രദര്‍ശനം, സുബ്രഹ്മണ്യ മന്ത്രജപം, സ്‌കന്ദ പുരാണ പാരായണം, കന്തഷഷ്ഠി കവചം തുടങ്ങിയവയ്ക്കും പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

ഷഷ്ഠിദിവസം സൂരസംഹാരവും തുടര്‍ന്ന് തിരുക്കല്യാണവും നടത്തുന്നു. സൂരപദ്മനെ വധിച്ചശേഷം ദേവയാനിയെ വിവാഹം ചെയ്തതിന്റെ സ്മരണയിലാണ് തിരുക്കല്യാണം ആഘോഷിക്കുന്നത്. വള്ളിയുമായുള്ള വിവാഹവും മുരുകന്റെ ഐതിഹ്യങ്ങളില്‍ പ്രധാനപ്പെട്ടതാണ്.

ആത്മീയ പ്രാധാന്യം

വെറും ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളില്‍ ഒതുങ്ങുന്നതല്ല സ്‌കന്ദഷഷ്ഠിയുടെ സന്ദേശം. മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലു ള്ള അഹങ്കാരം, അസൂയ, കോപം, സ്വാര്‍ഥത തുടങ്ങിയ ദുഷ്പ്രവണതകളെ ഇല്ലാതാക്കി സ്‌നേഹം, ധര്‍മം, ജ്ഞാനം, ആത്മവിശ്വാസം എന്നിവ വളര്‍ത്തണമെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ ആഘോഷം നല്‍കുന്നത്. ഭഗവാന്‍ സുബ്രഹ്മണ്യന്റെ വേല്‍ അജ്ഞാനത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ജ്ഞാനായുധമായും വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു.

2026 നവംബര്‍ 10 മുതല്‍ 16 വരെയുള്ള സ്‌കന്ദഷഷ്ഠി ആഘോഷദിവസങ്ങള്‍ മുരുകഭക്തര്‍ക്ക് വിശ്വാസത്തിന്റെയും ആത്മീയാനുഭവത്തിന്റെയും പുണ്യദിനങ്ങളായിരിക്കും. ഭക്തിയോടെയും വ്രത ശുദ്ധിയോടെയും മുരുകനെ ആരാധിക്കുന്നതിലൂടെ ജീവിതത്തിലെ പ്രതിസന്ധികളെ അതിജീ വിക്കാനുള്ള ആത്മവിശ്വാസവും മനഃശക്തിയും ലഭിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.