മഹാപുരാണമായ രാമായണത്തില്‍ ആണ് ആദ്യമായി രാമസേതു എന്ന പദം ഉപയോഗിക്കുന്നത്. രാമന്‍ തന്റെ പത്‌നിയായ സീതയെ മഹാരാജാവായ രാവണനില്‍ നിന്നു വീണ്ടെടുക്കാന്‍ വാനരപട യുടെ സഹായത്തോടെ രാമസേതു നിര്‍മ്മിക്കുകയും ലങ്കയില്‍ എത്തി രാവണനെ നിഗ്രഹിച്ചു എന്നും ആണ് ഐതിഹ്യം. വാല്മീകി രാമസേതു നിര്‍മ്മാണത്തെപ്പറ്റി രാമായണത്തിന്റെ സേതു ബന്ധനം എന്ന അധ്യായത്തില്‍ പ്രതിപാദിക്കുന്നുണ്ട്. ഭാരതത്തെയും ശ്രീലങ്കയെയും വേര്‍തിരിക്കുന്ന സമുദ്രഭാഗം സേതുസമുദ്രം എന്ന റിയപ്പെടുന്നു. ഈ സംഭവം ധൈര്യത്തിന്റെയും വിശ്വാസത്തിന്റെ യും കൂട്ടായ പരിശ്രമത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി ഭാരതീയ പാരമ്പര്യത്തില്‍ അനശ്വരമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

രാവണന്‍ സീതാദേവിയെ അപഹരിച്ച് ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയതിനു ശേഷം ശ്രീരാമനും ലക്ഷ് മണനും സീതയെ തേടി ദക്ഷിണ ദിക്കിലേക്ക് എത്തി. വഴിയില്‍ ഹനുമാന്‍, സുഗ്രീവന്‍, ജാംബവാന്‍, അങ്കദന്‍ തുടങ്ങിയ വാനരവീരന്മാര്‍ രാമനോടൊപ്പം ചേര്‍ന്നു. ഹനുമാന്‍ ലങ്കയില്‍ ചെന്നുസീതാ ദേവിയെ കണ്ടു വിവരങ്ങള്‍ അറിയിച്ചെത്തിയതോടെ യുദ്ധത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങള്‍ ആരംഭിച്ചു. തുടര്‍ന്ന് ശ്രീരാമന്‍ സമുദ്രതീരത്ത് എത്തി സമുദ്ര ദേവനോട് വഴി നല്‍കണമെന്ന് പ്രാര്‍ത്ഥിച്ചു.

വാല്‍മീകി രാമായണപ്രകാരം, ശ്രീരാമന്റെ പ്രാര്‍ത്ഥനയ്ക്ക് ശേഷം സമുദ്രദേവന്‍ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. വാനരസേനയിലെ നളന്‍ എന്ന വാനരന്‍ വിശ്വകര്‍മ്മാവിന്റെ പുത്രനാണെന്നും പാലം നിര്‍മ്മിക്കാന്‍ കഴിവുള്ളവനാണെന്നും അദ്ദേഹം അറിയിച്ചു. നളന്റെ നേതൃത്വത്തില്‍ വാനരസേന പാറകളും മര ക്കൊമ്പുകളും മലക്കഷണങ്ങളും കൊണ്ടുവന്ന് സമുദ്രത്തില്‍ നിക്ഷേപിച്ചു. ഹനുമാന്‍ ഉള്‍പ്പെടെ യുള്ള ശക്തരായ വാനരന്മാര്‍ പര്‍വതങ്ങള്‍ വരെ ചുമന്നുകൊണ്ടുവന്നതായി രാമായണം വിവരിക്കു ന്നു. ജനപ്രിയ വിശ്വാസപ്രകാരം വാനരന്മാര്‍ പാറകളി ല്‍ ''രാമ'' എന്ന നാമം എഴുതിയപ്പോള്‍ അവ വെ ള്ളത്തില്‍ പൊങ്ങിനിന്നുവെന്ന് പറയുന്നു. വാല്‍മീകി രാമായണത്തില്‍ ഈ വിശദാംശം നേരിട്ട് ഇല്ലെങ്കിലും ഭക്തിപാരമ്പര്യത്തില്‍ ഇത് വ്യാപകമായി പ്രചരിച്ചിരിക്കുന്നു. രാമനാമത്തിന്റെ മഹത്വം സൂചിപ്പിക്കുന്ന ഭക്തിപരമായ പ്രതീകമായി ഈ കഥ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

രാമായണത്തില്‍ പാലത്തിന്റെ നീളം നൂറ് യോജ നയും വീതി പത്ത് യോജനയുമാണെന്ന് പറയുന്നു. യോജനയുടെ അളവിനെക്കുറിച്ച് പണ്ഡിതന്മാര്‍ ക്കിടയില്‍ വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായ ങ്ങളുള്ളതിനാല്‍ കൃത്യമായ കിലോമീറ്റര്‍ അളവ് നിര്‍ണ്ണയിക്കാന്‍ കഴിയില്ല. എങ്കിലും ഇത് അത്യന്തം വിശാലമായ ഒരു നിര്‍മാണപ്രവര്‍ത്തിയായിരുന്നുവെന്ന് രാമായണം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പാലനിര്‍മാണം പൂര്‍ത്തിയായ ശേഷം ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും സുഗ്രീവനും ഹനുമാനും ജാംബവാ നും അങ്കദനും ഉള്‍പ്പെടെയുള്ള വാനരസേന ലങ്കയിലേക്ക് കടന്നു. തുടര്‍ന്ന് രാമരാവണ യുദ്ധം നടന്നു; രാവണന്‍ വധിക്കപ്പെട്ടു; സീതാദേവിയെ മോചിപ്പിച്ച് ശ്രീരാമന്‍ അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങി.

ഇന്നത്തെ ഭൗമശാസ്ത്രത്തില്‍ ഇന്ത്യയിലെ തമിഴ് നാട്ടിലെ രാമേശ്വരം മുതല്‍ ശ്രീലങ്കയിലെ മന്നാര്‍ ദ്വീപ് വരെയുള്ള കടലിനടിയിലെ മണല്‍ത്തിട്ടകളുടെയും പാറനിരകളുടെയും ശൃംഖലയെ രാമസേ തു എന്നു വിളിക്കുന്നു. രാമേശ്വരം സന്ദര്‍ശിക്കുന്ന ഏവര്‍ക്കും ഇത് കാണാവുന്നതാണ്. രാമസേതു ഒരു പാലം മാത്രമല്ല; അസാധ്യമായി തോന്നുന്ന പ്രതിബന്ധങ്ങള്‍ പോലും ഐക്യവും ദൃഢനിശ്ചയവും വിശ്വാസവും കൊണ്ട് അതിജീവിക്കാമെന്ന സന്ദേശമാണ് അത് നല്‍കുന്നത്. ശ്രീരാമന്റെ നേതൃത്വവും ഹനുമാന്റെ ഭക്തിയും വാനരസേനയുടെ കൂട്ടായ പരിശ്രമവും ചേര്‍ന്ന മഹത്തായ ദൗത്യത്തിന്റെ സ്മരണയായി രാമസേതു ഇന്നും ഭാരതീയ മനസ്സില്‍ നിലനില്‍ക്കുന്നു.