രാമായണത്തിലെ ഏറ്റവും പുണ്യ തീർത്ഥങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് രാമേശ്വരം. തമിഴ്നാട്ടിലെ പാമ്പൻ ദ്വീപിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ശൈവ-വൈഷ്ണവ ഐക്യത്തിന്റെ മഹത്തായ പ്രതീകമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ശ്രീരാമചന്ദ്രൻ സ്വയം ശിവനെ ആരാധിച്ച് പ്രതിഷ്ഠ നടത്തിയ സ്ഥലമെന്ന വിശ്വാസമാണ് രാമേശ്വരത്തെ ഭാരതത്തിലെ അതിപ്രധാന തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളിലൊന്നാക്കി മാറ്റിയത്.

ലങ്കയിൽ രാവണനെ വധിച്ച ശേഷം ശ്രീരാമൻ സീതാദേവിയോടും ലക്ഷ്മണനോടും ഹനുമാനോടും വാനരസേനയോടും കൂടി അയോദ്ധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന വഴിയിൽ സമുദ്രതീരത്ത് എത്തി. അന്നാണ് മഹർഷി അഗസ്ത്യനെ ശ്രീരാമൻ സന്ദർശിച്ചതെന്ന് പുരാണങ്ങൾ പറയുന്നു. രാവണൻ മഹാപണ്ഡിതനും ശിവഭക്തനുമായ ബ്രാഹ്മണവംശജനായിരുന്നതിനാൽ അവനെ വധിച്ചതിന്റെ പാപപരിഹാരമായി ശിവാരാധനയും പ്രത്യേക പ്രായശ്ചിത്ത കർമ്മങ്ങളും നടത്തേണ്ടതുണ്ടെന്ന് അഗസ്ത്യ മുനി നിർദ്ദേശിച്ചു. കൂടാതെ അവിടെ ശിവലിംഗം പ്രതിഷ്ഠിച്ച് മഹാദേവനെ പൂജിക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം ഉപദേശിച്ചു.

അഗസ്ത്യ മുനിയുടെ വാക്കുകൾ വിനയപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച ശ്രീരാമൻ ഉടൻ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠയ്ക്കുള്ള ശിവലിംഗം കൊണ്ടുവരാൻ ഹനുമാനെ ഹിമാലയത്തിലേക്ക് അയച്ചു. മഹാബലശാലിയായ ഹനുമാൻ അതിവേഗം യാത്ര തിരിച്ചു. എന്നാൽ ഹിമാലയത്തിലെ പുണ്യസ്ഥാനങ്ങളിൽ യോഗ്യമായ ശിവലിംഗം കണ്ടെത്തി പൂജാവിധികൾ അനുഷ്ഠിച്ച് മടങ്ങിവരാൻ പ്രതീക്ഷിച്ചതിലും കൂടുതൽ സമയം എടുത്തു. ഇതിനിടെ അഗസ്ത്യമുനി നിർദ്ദേശിച്ച ശുഭമുഹൂർത്തം അടുത്തെത്തി. മുഹൂർത്തം നഷ്ടപ്പെടാതിരിക്കാൻ സീതാദേവി സമുദ്രതീരത്തിലെ ശുദ്ധമായ മണൽ ശേഖരിച്ച് ഭക്തിപൂർവ്വം സ്വന്തം കൈകളാൽ ഒരു ശിവലിംഗം നിർമ്മിച്ചു. ശ്രീരാമൻ അതിനെ ആദരപൂർവ്വം പ്രതിഷ്ഠിച്ച് വേദമന്ത്രങ്ങളോടെ മഹാദേവനെ ആരാധിച്ചു. സീതാദേവി നിർമിച്ച ആ മണൽ ശിവലിംഗമാണ് പിന്നീട് രാമലിംഗം അഥവാ രാമനാഥസ്വാമി എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായതെന്ന് വിശ്വാസം.

അൽപസമയത്തിന് ശേഷം ഹനുമാൻ ഹിമാലയത്തിൽ നിന്ന് കൊണ്ടുവന്ന ശിവലിംഗവുമായി തിരിച്ചെത്തി. ഇതിനകം പ്രതിഷ്ഠ പൂർത്തിയായത് കണ്ടപ്പോൾ ഹനുമാൻ വിഷാദത്തിലായി. തന്റെ സേവനം വൈകിയതിൽ അവൻ ദുഃഖിച്ചു. ഹനുമാന്റെ ഭക്തിയും ആത്മാർത്ഥതയും മനസ്സിലാക്കിയ ശ്രീരാമൻ അവനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു. ഹനുമാൻ കൊണ്ടുവന്ന ശിവലിംഗവും അവിടെ തന്നെ പ്രതിഷ്ഠിച്ച് ആരാധിക്കണമെന്ന് ശ്രീരാമൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. ആ ലിംഗം ഹനുമത് ലിംഗം അഥവാ വിശ്വലിംഗം എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. ആദ്യം ഹനുമാൻ കൊണ്ടുവന്ന ലിംഗത്തിന് പൂജ അർപ്പിച്ച ശേഷം രാമലിംഗത്തെ ദർശിക്കണമെന്ന ആചാരം ഇന്നും രാമേശ്വര ക്ഷേത്രത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നുവെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു.

ഈ കഥയിൽ ആഴത്തിലുള്ള ഒരു ആത്മീയസന്ദേശമുണ്ട്. ശ്രീരാമൻ വിഷ്ണുവിന്റെ അവതാരമായിരിക്കെ ശിവനെ ആരാധിച്ചതിലൂടെ ദൈവതത്ത്വ ത്തിന്റെ ഏകത്വമാണ് ഇവിടെ പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. ശിവനും വിഷ്ണുവും ഭിന്നദേവതകളല്ല, പരമാത്മാവിന്റെ വ്യത്യസ്ത ഭാവങ്ങളാണെന്ന ഭാരതീയ ആത്മീയദർശനത്തിന്റെ സുന്ദരമായ പ്രതീകമാണ് രാമേശ്വരം.

രാമേശ്വരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു മഹത്തായ വിശ്വാസം രാമസേതുവാണ്. ലങ്കയിലേക്കുള്ള യാത്രയ്ക്കായി വാനരസേന നിർമ്മിച്ച സേതുവിന്റെ ആരംഭപ്രദേശം രാമേശ്വരത്തിനടുത്തായിരുന്നുവെന്ന് കരുതപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് രാമായണ സ്മരണകൾ നിറഞ്ഞ തീർത്ഥഭൂമിയായി ഈ പ്രദേശം ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു. ഇന്നത്തെ രാമേശ്വരം ക്ഷേത്രം ദ്രാവിഡ വാസ്തു ശൈലിയുടെ അതുല്യസൗന്ദര്യം പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന മഹാക്ഷേത്രമാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും നീളമുള്ള ക്ഷേത്ര ഇടനാഴികളിലൊന്ന് ഇവിടെയുണ്ട്. ക്ഷേത്രത്തിലെ 22 തീർത്ഥകിണറുകളിൽ സ്നാനം ചെയ്യുന്നത് പാപപരിഹാരത്തിനും ആത്മശുദ്ധിക്കും കാരണമാകുമെന്നാണ് വിശ്വാസം.

അയോദ്ധ്യയിലെ ധർമ്മരാജാവായ ശ്രീരാമൻ സമുദ്രതീരത്ത് വിനയത്തോടെ ശിവനെ ആരാധിച്ച ഈ പുണ്യഭൂമി ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിൽ ഭക്തി യുടെയും പ്രായശ്ചിത്തത്തിന്റെയും ഐക്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു. സീതാ ദേവിയുടെ ഭക്തിയും ഹനുമാന്റെ സേവാഭാവവും അഗസ്ത്യമുനിയുടെ ജ്ഞാനോപദേശവും ശ്രീരാമന്റെ ധർമ്മനിഷ്ഠയും ഒരുമിച്ചു ചേരുന്ന മഹാപുണ്യ കഥയാണ് രാമേശ്വരത്തിന്റെ ഉദ്ഭവകഥ.

What is the myth of Rameshwaram?