'ധർമ്മത്തിനു വേണ്ടി ജീവൻ സമർപ്പിച്ചു'; ജടായുവിന്റെ ജീവിതം പഠിപ്പിക്കുന്നത് എന്ത്?

രാമായണത്തിലെ ഏറ്റവും ഹൃദയസ്പർശിയായ കഥാപാത്രങ്ങളിൽ ഒരാളാണ് ജടായു. ശക്തിയും ധൈര്യവും മാത്രമല്ല, ധർമ്മത്തിനു വേണ്ടി സ്വന്തം ജീവൻ പോലും ത്യജിക്കാനുള്ള മനസ്സുമാണ് ജടായുവിനെ അനശ്വരനാക്കുന്നത്. സത്യത്തിനും നീതിക്കും വേണ്ടി അവസാന ശ്വാസം വരെ പോരാടിയ മഹാവീരനാണ് അദ്ദേഹം.

രാമായണം അനുസരിച്ച് സൂര്യദേവന്റെ സാരഥിയായ അരുണന്റെ പുത്രനാണ് ജടായു. ശ്യേനിയായിരുന്നു മാതാവ്. ഗരുഡന്റെ സഹോദര പുത്രനും സമ്പാതിയുടെ അനുജനുമായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അയോധ്യാധിപനായ ദശരഥ മഹാരാജാവിന്റെ അടുത്ത സുഹൃത്തായിരുന്ന ജടായു വാർധക്യകാലത്ത് ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ വസിച്ചു വരികയായിരുന്നു. ജടായുവിന്റെ ബാല്യവും അത്രമേൽ ശ്രദ്ധേയമാണ്. സഹോദരനായ സമ്പാതിയോടൊപ്പം ആകാശത്ത് ഉയർന്ന് പറക്കാൻ മത്സരിച്ചിരുന്ന ജടായു ഒരിക്കൽ സൂര്യനോട് അതീവ അടുത്തെത്തി.

സൂര്യന്റെ കഠിനതാപത്തിൽ ജടായു പൊള്ളിപ്പോകുമെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ സമ്പാതി തന്റെ ചിറകുകൾ വിരിച്ച് അനുജനെ മറച്ചുപിടിച്ചു. അതിലൂടെ ജടായുവിന്റെ ജീവൻ രക്ഷിക്കാനായെങ്കിലും സമ്പാതിക്ക് സ്വന്തം ചിറകുകൾ നഷ്ടമായി. സഹോദര സ്നേഹത്തിന്റെയും ത്യാഗത്തിന്റെയും ഉദാത്ത മാതൃകയായി ഈ സംഭവം രാമായണത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. വനവാസകാലത്ത് ശ്രീരാമനെയും സീതാദേവിയെയും ലക്ഷ്മണനെയും കണ്ടുമുട്ടിയ ജടായു, ദശരഥനുമായുള്ള തന്റെ സൗഹൃദം ഓർമ്മിപ്പിച്ചു. താൻ ജീവിച്ചിരിക്കുന്നിടത്തോളം സീതാദേവിയെ സംരക്ഷിക്കുമെന്ന് ശ്രീരാമന് ഉറപ്പും നൽകി.

അധികം വൈകാതെ ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലെ പഞ്ചവടിക്ക് സമീപം രാമായണത്തിലെ ഏറ്റവും നിർണായകമായ സംഭവങ്ങളിലൊന്ന് അരങ്ങേറി. മാരീചൻ സ്വർണമാനിന്റെ രൂപം ധരിച്ച് പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടപ്പോൾ ശ്രീരാമൻ അതിനെ പിന്തുടർന്നു. തുടർന്ന് രാമന്റെ ശബ്ദം അനുകരിച്ചുള്ള നിലവിളി കേട്ട് സീതയുടെ നിർബന്ധത്തെ തുടർന്ന് ലക്ഷ്മണനും ആശ്രമം വിട്ടുപോയി. ആ അവസരം മുതലെടുത്ത് സന്യാസിയുടെ വേഷത്തിലെത്തിയ രാവണൻ സീതയെ അപഹരിച്ച് പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ ലങ്കയിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

ആകാശത്തിലൂടെ ഉയർന്ന സീതയുടെ ദീനരോദനം കേട്ട ജടായു ഉടൻ പറന്നെത്തി രാവണനെ തടഞ്ഞുനിർത്തി. "ഞാൻ ദശരഥ മഹാരാജാവിന്റെ സുഹൃത്താണ്. പരസ്ത്രീയെ അപഹരിക്കുന്നത് അധർമ്മമാണ്. സീതാദേവിയെ ഉടൻ മോചിപ്പിക്കുക" എന്ന് അദ്ദേഹം ശക്തമായി മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി. എന്നാൽ രാവണൻ അതിന് വഴങ്ങിയില്ല. വാർധക്യത്തിന്റെ അവശതയെ പോലും അവഗണിച്ച് ജടായു രാവണനെതിരെ വീരോചിതമായി പോരാടി. ആകാശത്ത് നടന്ന ആ യുദ്ധം അത്യന്തം ഭീകരമായിരുന്നു. ജടായു രാവണന്റെ രഥം തകർത്തു, കുതിരകളെ വീഴ്ത്തി, വില്ല് ഒടിച്ചു. കുറച്ചുനേരത്തേക്ക് രാവണന് മുന്നോട്ട് നീങ്ങാൻ പോലും കഴിഞ്ഞില്ല. ഒടുവിൽ അതികോപാകുലനായ രാവണൻ തന്റെ ദിവ്യവാളായ ചന്ദ്രഹാസം ഉപയോഗിച്ച് ജടായുവിന്റെ രണ്ട് ചിറകുകളും വെട്ടിമാറ്റി. ഗുരുതരമായി പരിക്കേറ്റ ജടായു ഭൂമിയിലേക്ക് പതിച്ചു.

വാൽമീകി രാമായണം ഈ സംഭവം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലെ പഞ്ചവടിക്ക് സമീപമാണ് നടന്നതെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു. തുടർന്ന് സീതയെ അന്വേഷിച്ചെത്തിയ ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും മരണാസന്നനായി കിടന്ന ജടായുവിനെ കണ്ടെത്തി. രാവണനുമായി നടന്ന പോരാട്ടത്തിന്റെ വിവരങ്ങൾ ജടായു വിവരിക്കുകയും സീതയെ തെക്കോട്ടാണ് കൊണ്ടുപോയതെന്ന് അറിയിക്കുകയും ചെയ്തു. "സീതാദേവിയെ രക്ഷിക്കണമേ" എന്ന അവസാന പ്രാർത്ഥനയോടെ ശ്രീരാമന്റെ മടിയിൽ കിടന്ന് അദ്ദേഹം ജീവൻ വെടിഞ്ഞു. ജടായുവിന്റെ ത്യാഗം ശ്രീരാമനെ അത്യന്തം ദുഃഖിതനാക്കി. സ്വന്തം പിതാവായ ദശരഥന് നിർവഹിക്കാൻ കഴിയാതെപോയ അന്ത്യകർമങ്ങൾ, പിതൃതുല്യനായ ജടായുവിന് ശ്രീരാമൻ സ്വന്തം കൈകളാൽ നിർവഹിച്ചു. ശ്രീരാമനിൽ നിന്ന് മോക്ഷം പ്രാപിച്ച അപൂർവഭക്തനെന്ന മഹത്വവും ജടായുവിന് ലഭിച്ചു.

ജടായുവിന്റെ അന്തിമവിശ്രമസ്ഥലത്തെക്കുറിച്ച് ഇന്ത്യയിലെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്ത വിശ്വാസങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. കേരളത്തിലെ ചടയമംഗലം ജടായു വീണ സ്ഥലമായി പലരും വിശ്വസിക്കുന്നു. ആന്ധ്രപ്രദേശിലെ ലേപാക്ഷിയെയും ഈ സംഭവവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പ്രാദേശിക പാരമ്പര്യങ്ങൾ പറയുന്നു. എന്നാൽ ഇവ പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങൾ മാത്രമാണ്. വാൽമീകി രാമായണം ആധുനിക ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ കൃത്യമായ സ്ഥലം രേഖപ്പെടുത്തുന്നില്ല; ദണ്ഡകാരണ്യത്തിലെ പഞ്ചവടിക്ക് സമീപമാണ് ഈ സംഭവം നടന്നതെന്ന് മാത്രമാണ് ഗ്രന്ഥത്തിൽ പറയുന്നത്.

ജടായുവിന്റെ ജീവിതം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് പ്രായമോ ശാരീരികശക്തിയോ അല്ല മനുഷ്യന്റെ മഹത്വം നിർണയിക്കുന്നതെന്നാണ്. അനീതിക്കെതിരെ ശബ്ദമുയർത്താനുള്ള ധൈര്യവും നിരപരാധികളെ സംരക്ഷിക്കാൻ സ്വന്തം ജീവൻ പോലും സമർപ്പിക്കാനുള്ള മനസ്സുമാണ് യഥാർത്ഥ വീരത്വം. ധർമ്മസംരക്ഷണത്തിനായി ജീവൻ അർപ്പിച്ച ജടായു രാമായണത്തിലെ അമരനായ നായകനായും ധർമ്മത്തിന്റെ ശാശ്വത പ്രതീകമായും യുഗങ്ങളായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.