ഐശ്വര്യത്തിന്റെ ഉത്സവം, ധൻതേരസ് വെള്ളിയാഴ്ച, സ്വർണം വാങ്ങുന്നത് ശുഭകരമോ?; പൂജാവിധികൾ എന്തെല്ലാം?

ദീപാവലി ആഘോഷങ്ങൾക്ക് തുടക്കം കുറിക്കുന്ന പ്രധാനപ്പെട്ട ഉത്സവദിനമാണ് ധൻതേരസ്. ധനത്രയോദശി എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഈ ദിനം സമ്പത്തിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിന്റെയും സമൃദ്ധി യുടെയും പ്രതീകമായാണ് വിശ്വാസികൾ ആചരിക്കുന്നത്. മഹാലക്ഷ്മി, കുബേരൻ, ധന്വന്തരി എന്നിവരെ ആരാധിക്കുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിന് ഭാരതീയ ആചാരങ്ങളിലും പുരാണങ്ങളിലും സവിശേഷമായ സ്ഥാനമുണ്ട്. നവംബർ 6 വെള്ളിയാഴ്ചയാണ് ധൻതേരസ്.

കാർത്തിക മാസത്തിലെ കൃഷ്ണപക്ഷ ത്രയോദശി തിഥിയിലാണ് ഈ ഉത്സവം ആചരിക്കുന്നത്. വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ മാത്രമായിരുന്നു ആദ്യമൊക്കെ ഇത്തരം ആഘോഷങ്ങൾ കൊണ്ടടിയിരുന്നത്. ഇവിടെയുള്ള ഗുജ്റാത്തികളും മറ്റും ആഘോഷിക്കുന്നത് കണ്ടിട്ടോ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്നും മനസ്സിലാക്കിയിട്ടോ ഇപ്പോൾ ഇത്‌ കേരളത്തിലും ഭംഗിയായി ആഘോഷിക്കുന്നു. ജ്വല്ലറികളിലും അതിന്റെ തിരക്ക് കാണാം.

ധൻതേരസ് എന്ന പേരിന്റെ അർത്ഥം

സംസ്കൃതത്തിലെ 'ധന' എന്ന വാക്കിന് സമ്പത്ത് എന്നും 'ത്രയോദശി' എന്ന വാക്കിന് പതിമൂന്നാം തിഥി എന്നും അർത്ഥമുണ്ട്. ഈ രണ്ട് വാക്കുകളി ൽ നിന്നാണ് ധനത്രയോദശി എന്ന പേര് ഉണ്ടായത്. കാലക്രമത്തിൽ ഇത് ധൻതേരസ് എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി. സമ്പത്ത് എന്നതുകൊണ്ട് സ്വർണവും വെള്ളിയും പണവും മാത്രമല്ല ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്. നല്ല ആരോഗ്യം, കുടുംബത്തിലെ ഐക്യം, തൊഴിൽപരമായ പുരോഗതി, മനഃസമാധാനം, മറ്റുള്ളവരെ സഹായിക്കാനുള്ള കഴിവ് എന്നിവയും യഥാർഥ സമ്പത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ഈ വിശാലമായ കാഴ്ചപ്പാടാണ് ധൻതേരസ് എന്ന ആഘോഷം നൽകുന്ന പ്രധാന സന്ദേശം.

പാലാഴിമഥനവും ധന്വന്തരിയുടെ അവതാരവും

ധൻതേരസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രധാന ഐതിഹ്യങ്ങളിലൊന്ന് പാലാഴിമഥനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും ചേർന്ന് പാലാഴി കടഞ്ഞപ്പോൾ നിരവധി അമൂല്യ വസ്തുക്കൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടുവെന്നാണ് പുരാണങ്ങളിൽ പറയുന്നത്. അവയിൽ ഒന്നാണ് ആയുർവേദത്തിന്റെ അധിദേവനായ ധന്വന്തരി.

അമൃതകലശം കൈയിലേന്തി ധന്വന്തരി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത് ത്രയോദശി ദിനത്തിലാണെന്നാണ് പരമ്പരാഗത വിശ്വാസം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ ദിവ സം ധന്വന്തരി ജയന്തിയായും ആചരിക്കുന്നു. ആരോഗ്യസംരക്ഷണത്തിനും രോഗശാന്തിക്കും ദീർഘായുസ്സിനുമായി ധന്വന്തരിയെ പ്രാർഥിക്കുന്ന പതിവുണ്ട്. ആരോഗ്യമാണ് ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്തെന്ന ആശയം ഈ ഐതിഹ്യം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. സമ്പത്ത് നേടുന്നതിനൊപ്പം ശരീരവും മനസ്സും സംരക്ഷിക്കേണ്ടതിന്റെ പ്രാധാന്യവും ഈ ദിനം വ്യക്തമാക്കുന്നു.

മഹാലക്ഷ്മിയും കുബേരനും

സമ്പത്തിന്റെയും ഐശ്വര്യത്തിന്റെയും ദേവതയായ മഹാലക്ഷ്മിയെ ധൻതേരസ് ദിനത്തിൽ പ്രത്യേകമായി ആരാധിക്കുന്നു. സമൃദ്ധി, ഭാഗ്യം, സൗഭാഗ്യം, കുടുംബക്ഷേമം എന്നിവയ്ക്കായി ലക്ഷ്മീദേവിയുടെ അനുഗ്രഹം തേടുന്നവരാണ് ഭക്തർ. ദേവന്മാരുടെ സമ്പത്തിന്റെ അധിപനായാണ് കുബേരനെ പുരാണങ്ങളിൽ വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ധനത്തിന്റെ ശരിയായ വിനിയോഗത്തിനും സാമ്പത്തിക അഭിവൃദ്ധിക്കും കുബേരപൂജ നടത്താറു ണ്ട്. മഹാലക്ഷ്മിയെയും കുബേരനെയും ഒരുമിച്ച് ആരാധിക്കുന്നതിലൂടെ സമ്പത്ത് കൈവരിക്കുന്നതിനൊപ്പം അത് ഉത്തരവാദിത്വത്തോടെ വിനി യോഗിക്കണമെന്ന ആശയവും മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നു.

ഗണപതിയെ ആരാധിക്കുന്ന പതിവും ചില പ്രദേശങ്ങളിലുണ്ട്. തടസ്സങ്ങൾ മാറാനും ആരംഭിക്കുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ മംഗളമുണ്ടാകാനുമാണ് ഗണപ തിയുടെ അനുഗ്രഹം തേടുന്നത്.

സ്വർണവും വെള്ളിയും വാങ്ങുന്ന ആചാരം

ധൻതേരസ് ദിനത്തിൽ സ്വർണം, വെള്ളി, ആഭരണങ്ങൾ, പുതിയ പാത്രങ്ങൾ എന്നിവ വാങ്ങുന്നത് ശുഭകരമാണെന്ന വിശ്വാസം ഇന്ത്യയിലെ പല പ്രദേശങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നു. ചിലർ വാഹനങ്ങൾ, ഗൃഹോപകരണങ്ങൾ, മറ്റ് ഉപയോഗപ്രദമായ വസ്തുക്കൾ എന്നിവയും ഈ ദിവസം വാങ്ങുന്നു.

വാങ്ങുന്ന വസ്തുക്കളിലൂടെ കുടുംബത്തിൽ സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും വർധിക്കുമെന്നാണ് വിശ്വാസം. എന്നാൽ വിലകൂടിയ വസ്തുക്കൾ വാങ്ങുക എന്നത് ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ നിർബന്ധമായ ഭാഗമല്ല. സ്വന്തം സാമ്പത്തികശേഷിക്കനുസരിച്ച് ചെറിയൊരു പാത്രമോ നിത്യോപയോഗത്തിനുള്ള വസ്തുവോ വാങ്ങിയും ഈ ദിനം ആചരിക്കാം.

അനാവശ്യമായ കടബാധ്യതകൾ വരുത്തിവെച്ച് വിലകൂടിയ സാധനങ്ങൾ വാങ്ങുന്നതിനെക്കാൾ, സാമ്പത്തിക അച്ചടക്കത്തോടെ ജീവിതം മുന്നോ ട്ടുകൊണ്ടുപോകുന്നതാണ് ഉചിതം. സമ്പത്ത് സമ്പാദിക്കുന്നതിനൊപ്പം അത് വിവേകത്തോടെ സംരക്ഷിക്കാനും ഉപയോഗിക്കാനും കഴിയണമെന്ന സന്ദേശമാണ് ഈ ആചാരത്തിന്റെ അന്തസ്സത്തയായി കാണേണ്ടത്.

ധൻതേരസ് പൂജാവിധികൾ

ധൻതേരസ് ദിനത്തിൽ വീടും പരിസരവും വൃത്തിയാക്കുകയും പ്രവേശനഭാഗം അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന പതിവുണ്ട്. പൂക്കളും വർണ പ്പൊടികളും ഉപയോഗിച്ച് രംഗോലി അഥവാ കോലം ഒരുക്കുന്നവരുമുണ്ട്. വൈകുന്നേരം വീടിന്റെ പ്രധാന വാതിലിലും പൂജാമുറിയിലും ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നു.

പൂജയ്ക്കായി മഹാലക്ഷ്മിയുടെയും കുബേരന്റെയും ധന്വന്തരിയുടെയും ചിത്രങ്ങളോ വിഗ്രഹങ്ങളോ ഒരുക്കാം. വിളക്ക് തെളിയിച്ച് പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും പഴങ്ങൾ, മധുരപലഹാരങ്ങൾ തുടങ്ങിയവ നിവേദിക്കുകയും ചെയ്യാം. കുടുംബത്തിന്റെ ഐശ്വര്യത്തിനും ആരോഗ്യത്തിനും സമാധാനത്തിനുമായി പ്രാർഥിക്കാം.

പ്രദോഷകാലത്ത് മഹാലക്ഷ്മി–കുബേര പൂജ നടത്തുന്നതിന് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. പൂജയുടെ കൃത്യമായ സമയവും ആചാരക്രമവും പ്രദേശ ത്തെ പഞ്ചാംഗം അനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടാം. അതിനാൽ പ്രാദേശികമായി അംഗീകരിച്ച മുഹൂർത്തം പരിശോധിക്കുന്നത് ഉചിതമാണ്.

യമദീപദാനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യം

ധൻതേരസുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മറ്റൊരു പ്രധാന ആചാരമാണ് യമദീപദാനം. അകാലമരണഭയം മാറുന്നതിനും കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ആയുരാ രോഗ്യത്തിനും യമധർമനെ പ്രാർഥിച്ച് വിളക്ക് തെളിയിക്കുന്നതാണ് ഈ ആചാരം. ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ വീടിന്റെ പ്രവേശനഭാഗത്തോ പുറത്തോ ദീപം തെളിയിക്കുന്നു. മരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ഭയത്തെക്കാൾ ജീവിതത്തിന്റെ മൂല്യം തിരിച്ചറിയാനും ആരോഗ്യം സംരക്ഷിക്കാനും കുടുംബാംഗങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി പ്രാർഥിക്കാനുമുള്ള അവസരമായി ഈ ആചാരത്തെ കാണാം. യമദീപദാനത്തിന്റെ രീതി പ്രദേശിക ആചാരങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് വ്യത്യാസപ്പെടുന്നു.

ആയുർവേദവും ആരോഗ്യബോധവും

ധന്വന്തരിയുടെ അവതാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതിനാൽ ധൻതേരസിന് ആയുർവേദ പാരമ്പര്യത്തിലും പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ആരോഗ്യസംരക്ഷണം, രോഗപ്രതിരോധം, ചിട്ടയായ ജീവിതശൈലി, ആഹാരക്രമം എന്നിവയുടെ ആവശ്യകത ഈ ദിനം ഓർമിപ്പിക്കുന്നു. രോഗം വന്നശേഷം ചികിത്സ തേടുന്നതിനു പുറമെ രോഗങ്ങൾ തടയാനുള്ള മുൻകരുതലുകളും സ്വീകരിക്കണം. സമീകൃതാഹാരം, വ്യായാമം, മതിയായ ഉറക്കം, ശുചിത്വം, ആവശ്യമായ വൈദ്യ പരിശോധനകൾ എന്നിവ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന ഘടകങ്ങളാണ്.

ധൻതേരസ് ദേശീയ ആയുർവേദ ദിനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പലപ്പോഴും പരാമർശിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ ദേശീയ ആയുർവേദ ദിനത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക തീയതി എല്ലാ വർഷവും ധൻതേരസുമായി ഒരുപോലെ ആയിരിക്കണമെന്നില്ല. രണ്ടിന്റെയും ആചരണത്തീയതികൾ പ്രത്യേകം പരിശോധിക്കേണ്ടതാണ്.

ദീപാവലിയിലേക്കുള്ള തുടക്കം

അഞ്ചുദിവസത്തെ ദീപാവലി ആഘോഷ പരമ്പരയിലെ ആദ്യദിനമായാണ് ധൻതേരസിനെ പല പ്രദേശങ്ങളിലും കണക്കാക്കുന്നത്. ധൻതേരസിനു പിന്നാലെ നരകചതുർദശി, ദീപാവലി, ഗോവർധൻ പൂജ, ഭായിദൂജ് തുടങ്ങിയ ആചരണങ്ങൾ പ്രദേശിക കലണ്ടറുകൾക്കനുസരിച്ച് നടക്കുന്നു.

ദീപങ്ങൾ തെളിയിക്കുന്നതിലൂടെ ഇരുട്ടിനെ അകറ്റി വെളിച്ചം നിറയ്ക്കുക എന്നതാണ് ദീപാവലിയുടെ പൊതുവായ സന്ദേശം. ധൻതേരസ് ഈ സന്ദേശത്തിന് സമ്പത്തിന്റെയും ആരോഗ്യത്തിന്റെയും ക്ഷേമത്തിന്റെയും ആശയങ്ങൾ കൂടി കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

സമ്പത്തിനെക്കുറിച്ചുള്ള ആത്മീയ സന്ദേശം

ധൻതേരസ് വെറും വാങ്ങലുകളുടെയും ആഘോഷങ്ങളുടെയും ദിനമല്ല. സമ്പത്ത് എങ്ങനെ സമ്പാദിക്കണം, എങ്ങനെ സംരക്ഷിക്കണം, എങ്ങനെ മറ്റുള്ളവരുടെ നന്മയ്ക്കായി ഉപയോഗിക്കണം എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ചിന്തിക്കാനുള്ള അവസരം കൂടിയാണിത്.

അധ്വാനത്തിലൂടെ സമ്പാദിക്കുന്ന സമ്പത്ത് സത്യസന്ധതയോടെ വിനിയോഗിക്കുകയും കുടുംബത്തിന്റെ ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റുകയും അർഹരായവരെ സഹായിക്കുകയും ചെയ്യുമ്പോഴാണ് അതിന് യഥാർഥ മൂല്യം ലഭിക്കുന്നത്. മറ്റുള്ളവരുടെ ദുഃഖത്തിൽ പങ്കുചേരാനും കഴിയുന്ന സഹായം ചെയ്യാനും മനസ്സുണ്ടാകുന്നത് ഐശ്വര്യത്തിന്റെ മഹത്തായ രൂപമാണ്.

വീടുകളിൽ തെളിയുന്ന ഓരോ ദീപവും പ്രത്യാശയുടെയും നന്മയുടെയും പ്രതീകമാകട്ടെ. മഹാലക്ഷ്മിയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടൊപ്പം ധന്വന്തരിയുടെ ആരോഗ്യാനുഗ്രഹവും കുബേരന്റെ സമൃദ്ധിയും എല്ലാവർക്കും ലഭിക്കട്ടെയെന്ന പ്രാർഥനയോടെ ധൻതേരസിനെ വരവേൽക്കാം.