

ഭക്തിയും വ്രതാനുഷ്ഠാനവും സംഗീതവും ദീപാരാധനയും ഒത്തുചേരുന്ന കേരളത്തിലെ പ്രധാന വൈഷ്ണവ ആഘോഷങ്ങളിലൊന്നാണ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ അനുഗ്രഹം തേടി ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്തർ എത്തുന്ന ഈ പുണ്യദിനത്തിന് ആചാരപരമായും ആത്മീയമായും ഏറെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്.
നവംബർ 21 ശനിയാഴ്ചയാണ് ഇത്തവണത്തെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി. മലയാളമാസമായ വൃശ്ചികത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഏകാദശിയിലാണ് ഈ ആഘോഷം. ഒക്ടോബർ 23 മുതൽ ഏകാദശി വിളക്കാഘോഷങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു. വ്യക്തികൾ, സ്ഥാപനങ്ങൾ, സംഘടനകൾ, പാരമ്പര്യ കുടുംബങ്ങൾ എന്നിവരുടെ വകയായി ദിവസേന വിളക്കുകൾ നടക്കുന്നു. അവയിൽ പലതും നെയ്വിളക്കുകളാണ്. ഏകാദശി ദിവസം ദേവസ്വത്തിന്റെ വകയായി വിശേഷപ്പെട്ട വിളക്കാഘോഷവും നടക്കുന്നു. ഏകാദശിയോടനുബന്ധിച്ചുള്ള ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവം നവംബർ 6ന് ഉദ്ഘാടനം ചെയ്തു. നവംബർ 7 മുതൽ സംഗീതാർച്ചനകൾ ആരംഭിച്ചു.
ഏകാദശി എന്ന ചന്ദ്രതിഥി
ഹിന്ദു പഞ്ചാംഗത്തിലെ പതിനഞ്ച് തിഥികളിൽ പതിനൊന്നാമത്തേതാണ് ഏകാദശി. സൂര്യനും ചന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള കോണീയ അകലത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് തിഥി നിർണയിക്കുന്നത്. ഇവർ തമ്മിലുള്ള അകലം ഓരോ 12 ഡിഗ്രി വർധിക്കുമ്പോഴും ഒരു തിഥി പൂർത്തിയാകുന്നു. അമാവാസിക്കുശേഷം പൗർണമിയിലേക്കുള്ള ശുക്ലപക്ഷത്തിലും പൗർണമിക്കുശേഷം അമാവാസിയിലേക്കുള്ള കൃഷ്ണപക്ഷത്തിലും ഓരോ ഏകാദശി വീതം വരുന്നു. അതിനാൽ സാധാരണയായി ഒരു ചാന്ദ്രമാസത്തിൽ രണ്ട് ഏകാദശികളുണ്ടാകും.
മലയാളമാസം സൂര്യന്റെ രാശിസഞ്ചാരത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതും തിഥി സൂര്യചന്ദ്രന്മാരുടെ ആപേക്ഷിക സ്ഥാനത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ളതുമാണ്. 2026-ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഏകാദശിയിലാണ്. തിഥി ആരംഭിക്കുന്നതും അവസാനിക്കുന്നതുമായ സമയം പഞ്ചാംഗം അനുസരിച്ചാണ് നിർണയിക്കുന്നത്. അതിനാൽ ഏകാദശിയുടെ ഇംഗ്ലീഷ് കലണ്ടറിലെ തീയതി വർഷംതോറും മാറുന്നു.
ഏകാദശിയുടെ ഐതിഹ്യം
പുരാണപ്രകാരം മുരാസുരനുമായുള്ള യുദ്ധത്തിനിടെ മഹാവിഷ്ണുവിന്റെ ശരീരത്തിൽനിന്ന് ദിവ്യതേജസ്സോടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട ദേവി അസുരനെ വധിച്ചു. സന്തുഷ്ടനായ മഹാവിഷ്ണു ദേവിക്ക് ‘ഏകാദശി’ എന്നു പേരിടുകയും ഈ ദിവസം വ്രതമനുഷ്ഠിക്കുന്നവർക്ക് പാപമോചനവും വൈകുണ്ഠപ്രാപ്തിയും ലഭിക്കുമെന്ന് അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തുവെന്നാണ് ഐതിഹ്യം.
ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹപ്രതിഷ്ഠ ഏകാദശി ദിവസത്തിലാണെന്ന വിശ്വാസവും പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. മേൽപ്പത്തൂർ നാരായണീയം ഭഗവാനു സമർപ്പിച്ചതും ആദിശങ്കരാചാര്യർ പൂജാക്രമങ്ങൾ ചിട്ടപ്പെടുത്തിയതും ഏകാദശിയുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തി പാരമ്പര്യവിശ്വാസങ്ങളുണ്ട്. ഈ ദിവസം തുളസിയില സമർപ്പിക്കുന്നതുപോലും പുണ്യകരമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു.
വ്രതവും അനുഷ്ഠാനങ്ങളും
ഉപവാസം, വിഷ്ണുനാമജപം, ഭഗവദ്ഗീതാപാരായണം, വിഷ്ണുസഹസ്രനാമജപം, ക്ഷേത്ര ദർശനം, ദാനധർമങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഏകാദശിയിലെ പ്രധാന അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ. ആരോഗ്യത്തിനും പ്രായത്തിനും അനുയോജ്യമായി പൂർണ ഉപവാസമോ ഫലാഹാരമോ സ്വീകരിക്കാം. ആരോഗ്യ പ്രശ്നങ്ങളുള്ളവർ ബുദ്ധിമുട്ടുണ്ടാക്കുന്ന ഉപവാസം ഒഴിവാക്കണം.
പിറ്റേന്ന് ദ്വാദശിയിൽ ആചാരപ്രകാരമുള്ള പാരണയോടെ വ്രതം അവസാനിപ്പിക്കുന്നു. പാരണയുടെ സമയം പഞ്ചാംഗവും ആചാര ക്രമവും അനുസരിച്ച് പാലിക്കണം. ഏകാദശി വ്രതത്തിന്റെ മഹാത്മ്യം വ്യക്തമാക്കുന്ന പുരാണകഥയാണ് അംബരീഷ രാജാവിന്റേത്. പാരണയുടെ സമയത്ത് ദുർവാസാവ് മഹർഷി എത്തുകയും സ്നാനത്തിനായി പോകുകയും ചെയ്തപ്പോൾ, സമയം പാലിക്കാനായി രാജാവ് തുളസീ തീർഥം സേവിച്ചു. ഇതിൽ കോപിച്ച മഹർഷിയെ ഭഗവാന്റെ സുദർശനചക്രം പിന്തുടർന്നുവെന്നും ഒടുവിൽ അംബരീഷനോട് മാപ്പുചോദിച്ചപ്പോഴാണ് രക്ഷ ലഭിച്ചതെന്നുമാണ് കഥ. ഭക്തിയുടെയും വ്രതനിഷ്ഠയുടെയും ക്ഷമയുടെയും മഹത്വമാണ് ഇത് വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
വിളക്കാഘോഷവും ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവവും
നെന്മേനി കുടുംബത്തിന്റെ വകയായുള്ള സപ്തമി വിളക്കും ദേവസ്വം തന്ത്രിയുടെ വകയായുള്ള തന്ത്രി വിളക്കും ഗുരുവായൂരിലെ പ്രസിദ്ധമായ വിളക്കാഘോഷങ്ങളാണ്. ഇടയ്ക്ക, നാദസ്വരം തുടങ്ങിയ വാദ്യങ്ങളുടെ അകമ്പടിയോടെ നടക്കുന്ന ചടങ്ങുകൾ ക്ഷേത്രാന്തരീക്ഷത്തെ ഭക്തിസാന്ദ്രമാക്കുന്നു. ഏകാദശി ദിവസം ഭഗവാന്റെ സ്വർണക്കോലത്തിലുള്ള എഴുന്നള്ളിപ്പും വിശേഷപ്പെട്ട പ്രസാദവിതരണവും നടക്കുന്നു.
ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുടെ സ്മരണയ്ക്കായി സംഘടിപ്പിക്കുന്ന ചെമ്പൈ സംഗീതോത്സവത്തിൽ നിരവധി സംഗീതജ്ഞർ ഭഗവാനു മുന്നിൽ കീർത്തനങ്ങളും കച്ചേരികളും സമർപ്പിക്കുന്നു. സംഗീതത്തെ ആരാധനയായി കാണുന്ന കേരളീയ പാരമ്പര്യത്തിന്റെ മനോഹരമായ ആവിഷ്കാരമാണിത്.
ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയും വൈകുണ്ഠ ഏകാദശിയും
ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി വൃശ്ചികമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഏകാദശിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണ്. വൈകുണ്ഠ ഏകാദശി സാധാരണയായി മാർഗ ശീർഷമാസത്തിലെ ശുക്ലപക്ഷ ഏകാദശിയിലാണ് ആചരിക്കുന്നത്. തിരുപ്പതി, ശ്രീരംഗം തുടങ്ങി യ വൈഷ്ണവ ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ വൈകുണ്ഠദ്വാര ദർശനത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. രണ്ടും മഹാവിഷ്ണുവിനോടുള്ള ഭക്തിയുടെയും ആത്മീയസാധനയുടെയും പ്രധാന ദിനങ്ങളാണ്.
ഏകാദശിയുടെ ആത്മീയസന്ദേശം
ഭക്തി, കരുണ, ക്ഷമ, ആത്മനിയന്ത്രണം, സൽപ്രവൃത്തികൾ എന്നിവ ജീവിതത്തിൽ വളർത്താനുള്ള അവസരമാണ് ഏകാദശി. ഗുരുവായൂരപ്പന് ഒരു തുളസിയില സമർപ്പിച്ചുകൊണ്ട് സ്വന്തം ക്ഷേമത്തിനും കുടുംബത്തിന്റെയും സമൂഹത്തിന്റെയും നന്മയ്ക്കുമായി ഭക്തർ പ്രാർഥിക്കുന്നു. വ്രതവും ആരാധനയും സംഗീതവും ഒത്തുചേരുന്ന ഗു രുവായൂർ ഏകാദശി കേരളത്തിന്റെ ഭക്തിപാരമ്പര്യത്തിന്റെ മഹത്തായ പ്രതീകമായി നിലകൊള്ളുന്നു.
Subscribe to our Newsletter to stay connected with the world around you
Follow Samakalika Malayalam channel on WhatsApp
Download the Samakalika Malayalam App to follow the latest news updates