ശ്രീരാമന്റെ കൊടിയിലെ അടയാളം?, ലക്ഷ്മണൻ കയറിയ മരം?; അറിയാം രാമായണത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം

രാമായണത്തിൽ അനേകം വൃക്ഷങ്ങളെ കുറിച്ചുള്ള പരാമർശങ്ങൾ ഉണ്ട്. അത് രാമായണ കാലത്ത് ഭാരതത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന പ്രകൃതിയെ കുറിച്ചുള്ള ഒരു സൂചന കൂടി നമുക്ക് നൽകുന്നു. രാമായണത്തിൽ ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും മാത്രമല്ല അനേകം വൃക്ഷങ്ങളും പ്രധാന കഥാപാത്രങ്ങളെ പോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നുണ്ട്. വനവാസകാലത്ത് ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും സീതയും എല്ലാം മരങ്ങളുടെ തണലിലാണ് ജീവിച്ചത്. പല സംഭവങ്ങളുടെയും സാക്ഷിയായി വൃക്ഷങ്ങളെ വാത്മീകിരാമായണം പരാമർശിക്കുന്നു.

1. ശിംശിപാ വൃക്ഷം (Śiṁśipā)

ലങ്കയിലെ അശോകവനത്തിൽ സീതാദേവി കഴിഞ്ഞിരുന്നത് ശിംശിപാ വൃക്ഷത്തിന്റെ ചുവട്ടിലായിരുന്നു. അശോക വനമെന്നാൽ അശോക മരങ്ങൾ മാത്രം നിറഞ്ഞ ഒരു തോട്ടമല്ല. അശോകം ഉൾപ്പെടെ നിരവധി വൃക്ഷങ്ങളും പൂച്ചെടികളും ഉണ്ടായിരുന്ന വിശാലമായ രാജോദ്യാനമായിരുന്നു അത്.

ഹനുമാൻ സീതയെ ആദ്യമായി കണ്ടതും ഈ ശിംശിപാ വൃക്ഷത്തിൽ കയറി ഒളിച്ചിരുന്നു കൊണ്ടാണ്. പിന്നീട് മരത്തിൽ നിന്നുകൊണ്ട് രാമന്റെ മഹ ത്വവും വനവാസവും സീതയെ അന്വേഷിച്ചുള്ള യാത്രയും വിവരിച്ച് സീതയുടെ വിശ്വാസം നേടിയശേഷം ശ്രീരാമന്റെ മുദ്രമോതിരം സമർപ്പിച്ചു. അതിനാൽ രാമായണത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വൃക്ഷങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ശിംശിപ.

2. അശോകമരം (Aśoka)

അശോകവനത്തിന് പേര് നൽകിയത് അശോക മരങ്ങളാണ്. മനോഹരമായ പൂക്കളും പച്ചപ്പും നിറഞ്ഞ ഈ വൃക്ഷങ്ങൾ ലങ്കയുടെ രാജോദ്യാന ത്തെ അലങ്കരിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ "അശോകം" എന്ന പേരിന്റെ അർഥം "ശോകമില്ലാത്തത്" എന്നാണെങ്കിലും സീതാദേവി അവിടെ കഴിഞ്ഞത് അതീവ ദുഃഖത്തോടെയായിരുന്നു എന്നത് രാമായണത്തിലെ ഒരു ശ്രദ്ധേയമായ വൈരുധ്യമാണ്.

3. ആൽമരം (Nyagrodha)

വനവാസയാത്രയിൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലും ശ്രീരാമനും ലക്ഷ്മണനും സീതയും ആൽമരങ്ങളുടെ തണലിൽ വിശ്രമിച്ചതായി പരാമർശമുണ്ട്. വിശാല മായ ശാഖകളും വേരുകളും കൊണ്ട് അഭയം നൽകുന്ന വൃക്ഷമായതിനാൽ ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങൾക്കു സമീപവും ആൽമരങ്ങൾ സാധാരണയായി കാണപ്പെട്ടിരുന്നു.

4. അരയാൽ (Aśvattha)

അരയാൽ വൃക്ഷവും വനപ്രദേശങ്ങളിൽ ധാരാളമായി ഉണ്ടായിരുന്നതായി രാമായണത്തിൽ സൂചനകളുണ്ട്. ധ്യാനത്തിനും യാഗങ്ങൾക്കും അനു യോജ്യമായ അന്തരീക്ഷം ഒരുക്കുന്ന വൃക്ഷമായി ഇത് കണക്കാക്കപ്പെട്ടു.

5. മാവ് (Āmra)

ചിത്രകൂടത്തിലും പഞ്ചവടിയിലും മാവുകൾ നിറഞ്ഞ വനങ്ങളെക്കുറിച്ച് പരാമർശമുണ്ട്. വനവാസകാലത്ത് ലഭ്യമായ ഫലങ്ങളിൽ പ്രധാനമായിരുന്നു മാമ്പഴം.

6. കടമ്പ (Kadamba)

പുഷ്പസമൃദ്ധമായ കടമ്പ മരങ്ങൾ വനപ്രദേശങ്ങളുടെ സൗന്ദര്യം വർധിപ്പിച്ചിരുന്നതായി രാമായണം വിവരിക്കുന്നു. മഴക്കാലത്ത് പൂക്കുന്ന കടമ്പ പ്രകൃതിയുടെ മനോഹാരിതയെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്നു.

7. ബില്വം (Bilva)

യാഗങ്ങൾക്കും പൂജകൾക്കും വിശുദ്ധമായി കരുതപ്പെട്ടിരുന്ന ബില്വം അഥവാ കൂവളം വനങ്ങളിൽ ഉണ്ടായിരുന്നതായി പരാമർശമുണ്ട്. ഋഷിമാരുടെ ആശ്രമങ്ങളുമായി ഈ വൃക്ഷത്തിന് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു.

8. വേപ്പ് (Nimba)

ഔഷധഗുണമുള്ള വേപ്പുമരങ്ങളും വനപ്രദേശങ്ങളുടെ ഭാഗമായിരുന്നു. വനവാസ ജീവിതത്തിൽ ഔഷധ പ്രാധാന്യമുള്ള സസ്യങ്ങൾക്ക് വലിയ സ്ഥാ നമുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

9. മൂങ്ങ (Veṇu)

കിഷ്കിന്ധയിലെയും വനപ്രദേശങ്ങളിലെയും മുളങ്കാടുകൾ രാമായണത്തിൽ പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു. വന്യമൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും ആ വാസകേന്ദ്രങ്ങളായിരുന്നു ഇവ.

10. താളും ഈന്തപ്പനയും

കടൽത്തീരങ്ങളിലും തെക്കൻ പ്രദേശങ്ങളിലുമുള്ള താളുകളും ഈന്തപ്പനകളും വാൽമീകി പരാമർശിക്കുന്നുണ്ട്. ലങ്കയിലേക്കുള്ള യാത്രാവിവര ണങ്ങളിൽ ഇവയുടെ സാന്നിധ്യം ശ്രദ്ധേയമാണ്.

11. ചന്ദനം (Candana)

സുഗന്ധം പരത്തുന്ന ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങൾ മലപ്രദേശങ്ങളിലെ സമൃദ്ധിയുടെ അടയാളമായി രാമായണത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു.

12. പനസം (Jackfruit)

വനപ്രദേശങ്ങളിലെ ഭക്ഷ്യവിഭവങ്ങളിൽ പ്രധാനമായിരുന്നു പനസം. വനവാസകാലത്ത് ലഭ്യമായ ഫലവർഗങ്ങളിൽ ഇതും ഉൾപ്പെടുന്നു.

ഭരതന്റെ സൈന്യത്തെ കണ്ട ലക്ഷ്മണൻ കയറിയ മരം:-

അയോധ്യയിൽ നിന്ന് ഭരതൻ ശ്രീരാമനെ തിരികെ കൊണ്ടുപോകാനായി ചിത്രകൂടത്തിലേക്ക് വലിയ സൈന്യവുമായി എത്തിയപ്പോൾ, അകലെയുയരുന്ന പൊടിപടലങ്ങൾ കണ്ട ലക്ഷ്മണന് സംശയം തോന്നി. സൈന്യത്തിന്റെ നീക്കം മനസ്സിലാക്കാൻ അദ്ദേഹം ഒരു ഉയർന്ന ശാലവൃക്ഷത്തിൽ (Śāla) കയറി നിരീക്ഷിച്ചതായി വാൽമീകി രാമായണം വിവരിക്കുന്നു. അവിടെ നിന്നാണ് അത് ഭരതന്റെ സൈന്യമാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കിയത്.

ശ്രീരാമന്റെ കൊടിയിലെ അടയാളം:-

രാമായണത്തിൽ ശ്രീരാമന്റെ രാജകീയ പതാകയ്ക്ക് പ്രത്യേക പ്രാധാന്യമുണ്ട്. വാൽമീകി രാമായണത്തിൽ ശ്രീരാമന്റെ പതാകയിൽ കോവിദാര (Kovidāra) വൃക്ഷത്തിന്റെ ചിഹ്നം ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് പരാമർശമുണ്ട്. യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഈ പതാക രാമസേനയ്ക്ക് തിരിച്ചറിയലിന്റെയും വിജയസൂ ചകത്തിന്റെയും പ്രതീകമായിരുന്നു. കോവിദാര വൃക്ഷം മനോഹരമായ പൂക്കൾ വിരിയുന്ന ഒരു വിശിഷ്ട വൃക്ഷമായാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.

പഞ്ചവടിയും അഞ്ച് വിശുദ്ധ വൃക്ഷങ്ങളും:-

വനവാസകാലത്ത് ശ്രീരാമൻ, സീത, ലക്ഷ്മണൻ എന്നിവർ ദീർഘകാലം താമസിച്ച പഞ്ചവടി എന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ പേരുതന്നെ അഞ്ച് പ്രധാന വൃക്ഷ ങ്ങളുടെ സാന്നിധ്യവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതാണെന്ന് പാരമ്പര്യവിശ്വാസമുണ്ട്. വടം, അരയാൽ, നെല്ലി, ബില്വം, അശോകം തുടങ്ങിയ വിശുദ്ധ വൃക്ഷങ്ങ ളുമായി പഞ്ചവടിയെ ബന്ധപ്പെടുത്തി വ്യാഖ്യാനിക്കാറുണ്ട്.

പ്രകൃതിയെ ആദരിക്കാൻ പഠിപ്പിക്കുന്ന രാമായണം

രാമായണത്തിലെ വൃക്ഷങ്ങൾ വെറും പശ്ചാത്തലമല്ല. അവ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് അഭയവും ആഹാരവും തണലും ആത്മവിശ്വാസവും നൽകിയ സഹയാത്രികരാണ്. ഹനുമാന്റെ സന്ദേശത്തിന് സാക്ഷിയായ ശിംശിപയും, സീതയുടെ ദുഃഖത്തിന് സാക്ഷിയായ അശോകവും, ലക്ഷ്മണന്റെ ജാഗ്രതയ്ക്ക് സാക്ഷിയായ ശാലവൃക്ഷവും, രാമന്റെ പതാകയിലെ കോവിദാരചിഹ്നവും എല്ലാം പ്രകൃതിയും മനുഷ്യജീവിതവും തമ്മിലുള്ള അഭേദ്യമായ ബന്ധം വ്യക്തമാക്കുന്നു. പ്രകൃതിയെ സംരക്ഷിക്കുന്നതാണ് ധർമ്മമെന്നും വൃക്ഷങ്ങളെ ആദരിക്കുന്നതാണ് സംസ്കാരമെന്നും രാമായണം ഇന്നും നമ്മെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു.