‘കാണുകയല്ല, പകരം കേരളത്തെ അനുഭവിക്കുക’; അറിയാം ലോക ടൂറിസം ദിനത്തിൽ വിശ്വാസ-സാംസ്കാരിക സാധ്യതകൾ

സെപ്റ്റംബർ 27 ലോക ടൂറിസം ദിനമായി ആചരിക്കുമ്പോൾ കേരളത്തിന്റെ ടൂറിസം സാധ്യതകളെ പ്രകൃതിസൗന്ദര്യത്തിലും ആയുർവേദത്തിലും മാത്രം ഒതുക്കേണ്ടതില്ല. വിശ്വാസം, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ, ആചാരങ്ങൾ, ജ്യോതിഷം, പൂജകളും വഴിപാടുകളും, ഉത്സവങ്ങൾ, പാരമ്പര്യ കലകൾ, ക്ഷേത്രവാദ്യങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ചേർന്ന വിശ്വാസ-സാംസ്കാരിക ടൂറിസത്തിനും കേരളത്തിൽ വലിയ സാധ്യതയുണ്ട്.

ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ നിന്ന് ആത്മീയ അനുഭവങ്ങളും വ്യത്യസ്ത സംസ്കാരങ്ങളും അടുത്തറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് കേരളം ആകർഷകമായ കേന്ദ്രമാകാം. കേരളത്തിലെ ഓരോ ജില്ലയിലും ചരിത്രവും വിശ്വാസവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ക്ഷേത്രങ്ങളുണ്ട്. ശബരിമല, ഗുരുവായൂർ, പത്മനാഭസ്വാമി ക്ഷേത്രം, ചോറ്റാനിക്കര, കൊടുങ്ങല്ലൂർ, കാടാമ്പുഴ, വടക്കുംനാഥ ക്ഷേത്രം, വൈക്കം, ഏറ്റുമാനൂർ, അമ്പലപ്പുഴ തുടങ്ങിയ പ്രധാന ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കൊപ്പം ഗ്രാമങ്ങളിലെ കാവുകളും പുരാതന ആരാധനാകേന്ദ്രങ്ങളും തനതായ അനുഭവങ്ങൾ നൽകുന്നവയാണ്.

വിശ്വാസം തന്നെ ടൂറിസം അനുഭവമാകുമ്പോൾ

പല രാജ്യങ്ങളും തങ്ങളുടെ മതപരവും സാംസ്കാരികവുമായ പാരമ്പര്യങ്ങളെ ടൂറിസം പ്രചാരണത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു രാജ്യത്തെ കാണാൻ മാത്രമല്ല, ആ രാജ്യത്തിന്റെ വിശ്വാസങ്ങളും കഥകളും ആചാരങ്ങളും അനുഭവിക്കാനാണ് സഞ്ചാരികളെ ക്ഷണിക്കുന്നത്.

മലേഷ്യയെക്കുറിച്ചുള്ള പഴയ ടൂറിസം പ്രചാരണങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് ഓർമിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു ഉദാഹരണമാണ് തത്ത ചീട്ടെടുത്ത് ഭാഗ്യം പറയുന്ന ദൃശ്യം. വിനോദസഞ്ചാരത്തിന് കൗതുകം നൽകുന്ന, പ്രാദേശിക വിശ്വാസങ്ങളെയും ജീവിത രീതികളെയും ദൃശ്യഭാഷയിൽ അവതരിപ്പി ക്കാമെന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായി ഇതിനെ കാണാം. മലേഷ്യയുടെ ടൂറിസം പ്രചാരണങ്ങളിൽ രാജ്യത്തിന്റെ വിവിധ സാംസ്കാരിക സമൂഹങ്ങളു ടെയും പാരമ്പര്യങ്ങളുടെയും അനുഭവങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതും കാണാം.

നേപ്പാൾ ഇതിലും വ്യക്തമായ രീതിയിൽ ബുദ്ധമതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പൈതൃകത്തെ ടൂറിസത്തിന്റെ പ്രധാന ഘടകമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. ലുംബിനിയെ കേന്ദ്രീകരിച്ച് ബുദ്ധ തീർത്ഥാടന ടൂറിസം പ്രചരിപ്പിക്കുകയും ബുദ്ധമതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്താരാഷ്ട്ര ട്രാവൽ മാർട്ട് സംഘടിപ്പിക്കുകയും ചെയ് തിട്ടുണ്ട്. ലുംബിനി, കപിലവസ്തു തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള ബുദ്ധ തീർത്ഥാടന സർക്യൂട്ടുകൾക്കും പ്രാധാന്യം നൽകുന്നു.

ശ്രീലങ്കയും മത-പൈതൃക ടൂറിസത്തിന് വലിയ പ്രാധാന്യം നൽകുന്ന രാജ്യമാണ്. ശ്രീലങ്ക ടൂറിസത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ തന്നെ ‘രാമാ യണ യാത്ര ’, ബുദ്ധമതവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സ്ഥലങ്ങൾ, പൈതൃക കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ പ്രത്യേക ടൂറിസം ഉൽപ്പന്നങ്ങളായി അവതരിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. രാമായണവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വിശ്വാസങ്ങളും സ്ഥലങ്ങളും യാത്രയുടെ ഭാഗമായി പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത് ഇതിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ജപ്പാനിലും ക്ഷേത്രങ്ങളും ബുദ്ധമത പാരമ്പര്യവും ടൂറിസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. ക്ഷേത്രങ്ങളിൽ താമസിച്ച് ധ്യാനം, പ്രാർത്ഥന, സൂത്രപാരായണം, പരമ്പ രാഗത ജീവിതരീതി തുടങ്ങിയവ പരിചയപ്പെടാനുള്ള ‘ടെംപിൾ സ്റ്റേ ’ അനുഭവങ്ങൾ ജപ്പാൻ നാഷണൽ ടൂറിസം ഓർഗനൈസേഷൻ തന്നെ പ്രച രിപ്പിക്കുന്നു. പുണ്യസ്ഥലങ്ങളിലേക്കുള്ള തീർത്ഥ യാത്രാ പാതകളും ജപ്പാന്റെ സാംസ്കാരിക ടൂറിസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

ഇവയിൽനിന്ന് കേരളത്തിനും പഠിക്കാനുള്ളത് ഏറെയാണ്. കേരളത്തിന്റെ വിശ്വാസ പാരമ്പര്യത്തെ വെറും ക്ഷേത്രദർശനമായി കാണാതെ ഒരു സമ്പൂർണ സാംസ്കാരിക അനുഭവമായി അവതരിപ്പിക്കുകയാണ് വേണ്ടത്.

ഉത്സവങ്ങളും കലകളും

കേരളത്തിലെ ക്ഷേത്രോത്സവങ്ങൾ വിശ്വാസ ടൂറിസത്തിന്റെ വലിയ ആകർഷണമാകാം. ആന എഴുന്നള്ളിപ്പ്, ചെണ്ടമേളം, പഞ്ചവാദ്യം, താലപ്പൊലി, ചുറ്റുവിളക്ക്, ദീപാലങ്കാരം തുടങ്ങിയവ വിദേശ സഞ്ചാരികൾക്ക് വ്യത്യസ്തമായ അനുഭവമായിരിക്കും. സ്വദേശികൾക്കും ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നെത്തുന്നവർക്കും ഇത്തരം ഉത്സവങ്ങളോട് വലിയ താൽപര്യമുണ്ട്. കഥകളി, തെയ്യം, പടയണി, മുടിയേറ്റ്, പൂരക്കളി തുടങ്ങിയ പാരമ്പര്യ കലാരൂപങ്ങളും ഇതോടൊപ്പം പരിചയപ്പെടുത്താം. ഒരു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രം, അവിടത്തെ വിശ്വാസം, ഉത്സവം, കലാ രൂപം, ഭക്ഷണരീതി എന്നിവ ചേർത്ത് പ്രത്യേക ടൂറിസം പാക്കേജുകൾ തയ്യാറാക്കാം.

ഉദാഹരണത്തിന് ഒരു ഉത്സവം കാണുന്നതോടൊപ്പം ക്ഷേത്ര ചരിത്രം പരിചയപ്പെടുക, ക്ഷേത്ര വാദ്യങ്ങൾ അടുത്തറിയുക, പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണം കഴിക്കുക, സമീപത്തെ പൈതൃക കേന്ദ്രം സന്ദർശിക്കുക എന്നിങ്ങനെ ഒരു ദിവസത്തെ സമ്പൂർണ അനുഭവമാക്കി യാത്രയെ മാറ്റാം.

വള്ളംകളിയും വിശ്വാസവും

കേരളത്തിന്റെ ജല സംസ്കാരവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വള്ളംകളിക്കും വലിയ ടൂറിസം സാധ്യതയുണ്ട്. ചുണ്ടൻവള്ളങ്ങളുടെ മത്സരം, തുഴച്ചിലിന്റെ താളം, വഞ്ചിപ്പാട്ട്, ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ പങ്കെടുക്കുന്ന ആഘോഷാന്തരീക്ഷം എന്നിവ വിദേശികൾക്കും സ്വദേശികൾക്കും കൗതുകകരമാണ്.

വള്ളംകളി നടക്കുന്ന പ്രദേശങ്ങളിലെ ക്ഷേത്ര ദർശനം, കാവുകൾ, ഗ്രാമീണ ജീവിതം, പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണം, പ്രാദേശിക കലകൾ എന്നിവയുമായി ചേർത്തുള്ള യാത്രകളും ഒരുക്കാം. അങ്ങനെ ഒരു വള്ളംകളി കാണൽ മാത്രമല്ല, കേരളത്തിന്റെ ഒരു പ്രദേശത്തെ മുഴുവനായി പരിചയപ്പെടുന്ന യാത്രയായി അത് മാറും.

ജ്യോതിഷവും വിശ്വാസ ടൂറിസവും

കേരളത്തിന്റെ ജ്യോതിഷ പാരമ്പര്യത്തിനും വിശ്വാസ ടൂറിസത്തിൽ പ്രത്യേക സ്ഥാനം നൽകാം. ജാതകം, മുഹൂർത്തം, പ്രശ്നചിന്ത തുടങ്ങിയ കേരളീയ ജ്യോതിഷ പാരമ്പര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് അറിയാൻ താൽപര്യമുള്ളവർക്ക് പഠനപരമായും ഉത്തരവാദിത്തപരമായും വിവരങ്ങൾ നൽകുന്ന കേന്ദ്രങ്ങൾ ഒരുക്കാം. പഴയ ജ്യോതിഷഗ്രന്ഥങ്ങൾ, ഗണിതരീതി, പഞ്ചാംഗം, ക്ഷേത്രജ്യോതിഷത്തിന്റെ ചരിത്രം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന മ്യൂസിയങ്ങളും പഠനകേന്ദ്രങ്ങളും സ്ഥാപിക്കാവുന്നതാണ്. വിശ്വാസത്തെ ബഹുമാനിക്കുന്നതോടൊപ്പം സന്ദർശകർക്ക് കൃത്യമായ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നതാണ് ഇത്തരം പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം.

പൂജകളും വഴിപാടുകളും

ഗണപതി ഹോമം, ഭഗവതി സേവ, പുഷ്പാഞ്ജലി, അർച്ചന, ദീപാരാധന, നവഗ്രഹ പൂജ തുടങ്ങിയ വിവിധ ആചാരങ്ങൾ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ നിലവിലു ള്ള നിയമങ്ങളും ആചാരക്രമങ്ങളും പാലിച്ചു കൊണ്ട് തീർത്ഥാടകർക്ക് പരിചയപ്പെടുത്താം. ഒരു വഴിപാടിന്റെ പേര് മാത്രമല്ല, അതിന്റെ ചരിത്രവും ആചാരപരമായ പ്രാധാന്യവും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പാരമ്പര്യവും വിശദീകരിച്ചു കൊടുക്കുകയാണെങ്കിൽ അത് സഞ്ചാരിക്ക് കൂടുതൽ അർഥവത്തായ അനുഭവമാകും. ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പവിത്രതയും ആചാരങ്ങളും സംരക്ഷിച്ചുകൊണ്ടായിരിക്കണം ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾ.

തീർത്ഥാടന സർക്യൂട്ടുകൾ

ഒരു ക്ഷേത്രത്തിൽ മാത്രം ദർശനം നടത്തുന്നതിനു പകരം സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, കാവുകൾ, പുണ്യസ്ഥലങ്ങൾ, ചരിത്രസ്മാരക ങ്ങൾ, ഉത്സവകേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ ബന്ധിപ്പിച്ചുള്ള തീർത്ഥാടന സർക്യൂട്ടുകൾ കേരളത്തിൽ രൂപപ്പെടുത്താം. ഒന്നോ രണ്ടോ ദിവസത്തെ യാത്രകൾ മുതൽ ഒരാഴ്ച വരെയുള്ള പ്രത്യേക തീർത്ഥാടന പാക്കേജുകൾ വരെ ഒരുക്കാം. ശബരിമല, ഗുരുവായൂർ, തിരുവിതാംകൂറിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, മധ്യകേരള ത്തിലെ പ്രധാന ദേവീക്ഷേത്രങ്ങൾ, മലബാറിലെ കാവുകളും തെയ്യക്കാവുകളും എന്നിങ്ങനെ വ്യത്യസ്ത സ്വഭാവമുള്ള യാത്രകൾ രൂപപ്പെടുത്താനാകും.

കേരളത്തിന്റെ ആത്മീയ വൈവിധ്യം കണക്കിലെടുത്ത് ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കൊപ്പം ക്രൈസ്തവ തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങളും മുസ്ലിം പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന സാംസ്കാരിക യാത്രകൾക്കും സാധ്യതയുണ്ട്. പരസ്പര ബഹുമാനത്തോടെ വിവിധ മതപാരമ്പര്യങ്ങളെ പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത് കേരളത്തിന്റെ പ്രത്യേകത ലോകത്തിനു മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാനും സഹായിക്കും.

ഒരു ക്ഷേത്രം ഒരു ടൂറിസം കേന്ദ്രമാകുമ്പോൾ

താമസസൗകര്യം, പ്രാദേശിക ഗതാഗതം, ഗൈഡ് സേവനം, മുൻകൂട്ടി ബുക്കിങ്, ക്ഷേത്രവിവരങ്ങൾ, പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണം, കൈത്തറി-കരകൗശല ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഇത്തരം യാത്രകളുടെ ഭാഗമാക്കാം. ആറന്മുള കണ്ണാടി പോലുള്ള പാരമ്പര്യ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾക്കും ഇതിലൂടെ കൂടുതൽ വിപണി ലഭിക്കും. ഇതിന്റെ ഗുണം ക്ഷേത്രത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങില്ല. സമീപപ്രദേശങ്ങളിലെ ഹോട്ടലുകൾ, ഹോംസ്റ്റേകൾ, വാഹന ഉടമകൾ, ഗൈഡുകൾ, കലാകാരന്മാർ, കരകൗശല തൊഴിലാളികൾ, ഭക്ഷണശാലകൾ, ചെറുകിട വ്യാപാരികൾ എന്നിവർക്കും വരുമാനം ലഭിക്കും. വിശ്വാസ ടൂറിസം അതുകൊണ്ടുതന്നെ പ്രാദേശിക സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് പുതിയ അവസരങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മേഖലയായി മാറാം.

ഡിജിറ്റൽ പ്രചാരണത്തിന് വലിയ സാധ്യത

ഇന്ന് ടൂറിസത്തിന്റെ ആദ്യ വാതിൽ പലപ്പോഴും മൊബൈൽ ഫോണാണ്. ഓരോ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും ചരിത്രം, പ്രധാന ആചാരങ്ങൾ, ഉത്സവ തീയതികൾ, ദർശനസമയം, യാത്രാമാർഗം, താമസസൗകര്യം തുടങ്ങിയ വിവരങ്ങൾ മലയാളത്തിനൊപ്പം ഇംഗ്ലീഷ്, ഹിന്ദി, തമിഴ് തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിലും ലഭ്യമാക്കണം.

ഒരു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ മനോഹരമായ ദൃശ്യങ്ങൾ മാത്രം കാണിക്കുന്ന പരസ്യത്തിനുപകരം അതിന്റെ കഥ പറയുന്ന ചെറിയ വീഡിയോകൾ തയ്യാ റാക്കാം. ചുറ്റുവിളക്കിന്റെ പ്രകാശം, ചെണ്ടയുടെ താളം, പഞ്ചവാദ്യം, ആന എഴുന്നള്ളിപ്പ്, താലപ്പൊലി, തെയ്യത്തിന്റെ ചമയം, വള്ളംകളിയുടെ ആവേശം തുടങ്ങിയ ദൃശ്യങ്ങളിലൂടെ കേരളത്തിന്റെ വിശ്വാസ-സാംസ്കാരിക ജീവിതം ലോകത്തിന് മുന്നിലെത്തിക്കാം.

സംരക്ഷണവും ഉത്തരവാദിത്തവും

വിശ്വാസ ടൂറിസം വളരുമ്പോൾ ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും പാരമ്പര്യ കലകളുടെയും സംരക്ഷണവും ഉറപ്പാക്കണം. പുരാതന ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ വാസ്തു ശിൽപം, ചുമർചിത്രങ്ങൾ, ശിലാശാസനങ്ങൾ, പാരമ്പര്യ ആചാരങ്ങൾ, ക്ഷേത്രകലകൾ എന്നിവ സംരക്ഷിക്കാൻ ടൂറിസം വരുമാനത്തിന്റെ ഒരു ഭാഗം ഉപയോഗിക്കാവുന്നതാണ്.

ക്ഷേത്രങ്ങളുടെ പവിത്രതയ്ക്കും പരിസ്ഥിതിക്കും പ്രാധാന്യം നൽകി നിയന്ത്രിതവും ഉത്തരവാദിത്തമുള്ളതുമായ തീർത്ഥാടനമാണ് കേരളത്തിന് അനുയോജ്യം. വിശ്വാസത്തെ വിനോദമാക്കി മാറ്റാതെ വിശ്വാസത്തിന്റെ സാംസ്കാരികവും ചരിത്രപരവുമായ മൂല്യം മനസ്സിലാക്കി സഞ്ചാരികൾക്ക് അനുഭവപ്പെടുത്തുകയാണ് വേണ്ടത്.

കേരളത്തിനും സാധിക്കും

ലോക ടൂറിസം ദിനം വിനോദസഞ്ചാരത്തെക്കുറിച്ച് മാത്രം ചിന്തിക്കാനുള്ള അവസരമല്ല. സ്വന്തം പൈതൃകത്തെ എങ്ങനെ ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്താം എന്ന ചിന്തയ്ക്കുള്ള അവസരം കൂടിയാണ്. ലുംബിനിയെ ബുദ്ധന്റെ ജന്മസ്ഥലമെന്ന നിലയിൽ ലോകത്തിന് പരിചയപ്പെടുത്തുന്ന നേപ്പാളിനും, രാമായണ പാരമ്പര്യത്തെ ടൂറിസം ഉൽപ്പന്നമാക്കി അവതരിപ്പിക്കുന്ന ശ്രീലങ്കയ്ക്കും, ക്ഷേത്രജീവിതവും ധ്യാനവും പാരമ്പര്യാനുഭവങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന ജപ്പാനും അവരുടെ വിശ്വാസ-സാംസ്കാരിക പൈതൃകത്തെ ടൂറിസത്തിന്റെ ഭാഗമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്നുവെങ്കിൽ, കേരള ത്തിനും അതിന് കഴിയേണ്ടതാണ്.

കേരളത്തിന്റെ ശക്തി ഒരു മതത്തിലോ ഒരു ക്ഷേത്രത്തിലോ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ക്ഷേത്രങ്ങൾ, കാവുകൾ, തീർത്ഥാടന കേന്ദ്രങ്ങൾ, ജ്യോതിഷ പാരമ്പര്യം, ഉത്സവങ്ങൾ, തെയ്യം, കഥകളി, ചെണ്ട, പഞ്ചവാദ്യം, ആന എഴുന്നള്ളിപ്പ്, വള്ളംകളി, പരമ്പരാഗത ഭക്ഷണം, കരകൗശലങ്ങൾ എന്നിവ ചേർന്നതാണ് കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക സമ്പത്ത്. പ്രകൃതിയും ആയുർവേദവും ഭക്ഷണവും പോലെ തന്നെ വിശ്വാസവും കേരളത്തിന്റെ ടൂറിസം ബ്രാൻഡിന്റെ ഭാഗമാകണം. ‘കേരളം കാണുക’ എന്നതിൽ നിന്ന് ‘കേരളത്തെ അനുഭവിക്കുക’ എന്നതിലേക്ക് ടൂറിസത്തെ മാറ്റാൻ വിശ്വാസ-സാംസ്കാരിക ടൂറിസത്തിന് കഴിയും. ചുറ്റുവിളക്കിന്റെ പ്രകാശവും ചെണ്ടയുടെ താളവും പഞ്ചവാദ്യത്തിന്റെ സംഗീതവും ആന എഴുന്നള്ളിപ്പിന്റെ ദൃശ്യഭംഗിയും തെയ്യത്തിന്റെ ചമയവും വള്ളംകളിയുടെ ആവേശവും ഒരു ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വിശ്വാസവും ചരിത്രവും—ഇവയെല്ലാം ചേർന്ന ഒരു കേരളാനുഭവം ലോക സഞ്ചാരികൾക്ക് മുന്നിൽ അവതരിപ്പിക്കാനുള്ള സമയമാണിത്.