ഭാരതം മുഴുവന്‍ ആഘോഷിക്കുന്ന ഒരു ഉത്സവമാണ് മകര സംക്രാന്തി. ദക്ഷിണായനത്തില്‍ നിന്നും ഉത്തരായനത്തിലേയ്ക്കുള്ള സൂര്യഭഗവാന്റെ സഞ്ചാരം ആരംഭം കുറിക്കുന്ന ദിവസമാണ് മകരസംക്രാന്തിയായി ആഘോഷിക്കുന്നത്.

സമൃദ്ധമായ മഴയ്ക്കും, ഫലഭൂയിഷ്ഠമായ ഭൂമിയ്ക്കും, നല്ല വിളവിനും ഇന്ദ്രന് നന്ദി പറയുന്നതിനുള്ള ഒരു മാധ്യമമാണ് ഈ ഉത്സവം. സൂര്യനും ഇന്ദ്രനും സമര്‍പ്പിക്കാതെ തായ്‌പൊങ്കല്‍ ആഘോഷങ്ങള്‍ അപൂര്‍ണ്ണമാണ്. തായ് പൊങ്കലിന്റെ രണ്ടാം ദിവസം, പുതുതായി വേവിച്ച അരി പാലില്‍ തിളപ്പിച്ച് മണ്‍പാത്രങ്ങളില്‍ വിളമ്പി സൂര്യന് സമര്‍പ്പിക്കുന്നു. കന്നുകാലികളെ മണികളും പുഷ്പമാലകളും ഛായങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചുകൊണ്ട് ബസവ- ശിവന്റെ കാളയെ ബഹുമാനിക്കുന്നതി നായി മൂന്നാം ദിവസം മാട്ടു പൊങ്കല്‍ ആഘോഷിക്കുന്നു. പൊങ്കലിന്റെ നാലാം ദിവസം കണ്ണും പൊങ്കല്‍ ആഘോഷിക്കുന്നു, അതില്‍ വീട്ടിലെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും ഒത്തുചേര്‍ന്ന് വിവിധ ആചാരങ്ങള്‍ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.

മകരസംക്രാന്തി ഉത്സവം മഹത്തായ മത-സാംസ് കാരിക പ്രാധാന്യം ഉള്ളതാണ്. പുരാണങ്ങളോടനു ബന്ധിച്ച്, സൂര്യന്‍ തന്റെ മകന്‍ മകര ചിഹ്നത്തിന്റെ അധിപനായ ശനിയെ ഈ ദിവസം സന്ദര്‍ശിക്കുന്നുവെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഈ ഉത്സവം ഒരു അച്ഛനും മകനും തമ്മിലുള്ള ആരോഗ്യകരമായ ബന്ധത്തെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ഹൈന്ദവ വിശ്വാസമനുസരിച്ച്, അസുരന്മാര്‍ക്കെതിരെയുള്ള വിഷ്ണുവിന്റെ വിജയമായിട്ടാണ് മകരസംക്രാന്തി ആഘോഷിക്കുന്നത്. പൃഥ്വിയില്‍ അസുരന്മാര്‍ വരുത്തിയ ദുരിതങ്ങള്‍ വിഷ്ണു എങ്ങനെയാണ് അവസാനിപ്പിച്ചതെന്ന് ഈ ഐതിഹ്യം പറയുന്നു. തല വെട്ടി മന്ദര പര്‍വത്തിന്റെ കീഴില്‍ അടക്കം ചെയ്തു. അതിനാല്‍,അധര്‍മ്മത്തിനെതിരായ ധര്‍മ്മത്തിന്റെ വിജയത്തെ ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

കാലത്തെ പുതിയ വിളവെടുപ്പിനെയും ഫലവത്തായ വിളവെടുപ്പിനായുള്ള എല്ലാവരുടെയും കഠിനാധ്വാനത്തെയും അംഗീകരിക്കുന്ന ഒരു ആഘോഷമാണിത്. വിജയകരമായ വിളവെടുപ്പിനായി കാര്‍ഷിക മൃഗങ്ങള്‍ ചെലുത്തിയ കഠിനാധ്വാ നവും അധ്വാനവും അംഗീകരിക്കുന്നതിനായി മകരസംക്രാന്തിയുടെ അടുത്ത ദിവസം മാട്ടു പൊങ്കല്‍ ആഘോഷിക്കുന്നു. ആരോഗ്യമുള്ളതും സമൃദ്ധവുമായ ഉല്‍പന്നങ്ങള്‍ക്കകും കാര്‍ഷിക മൃഗങ്ങള്‍ക്കും വളരെയധികം പ്രാധാന്യമുണ്ട്.

വിദൂര ഗ്രാമങ്ങളില്‍,അടുത്ത വിളവെടുപ്പിലും, വിളവെടുപ്പ് ആസൂത്രണം ചെയ്യുമ്പോഴും മൃഗങ്ങളെയും ഇതിന്റെ ഒരു ഭാഗമായി കണക്കാക്കുന്നു. ഈ ഉത്സവം മറ്റ് ജീവജാലങ്ങളുമായും നാം ജീവിക്കുന്ന പരിസ്ഥിതി വ്യവസ്ഥയുമായും പങ്കിടുന്ന ഒരു ബന്ധത്തിന്റെ ആഘോഷമാണ്.തമിഴ്നാട്ടില്‍ ആഘോഷിക്കുന്ന തായ് പൊങ്കല്‍, ഇന്ദ്രന് സ്തുതി അര്‍പ്പിക്കുന്ന നാല് ദിവസത്തെ ആഘോഷമാണ്.

മകര മാസത്തിന്റെ തുടക്കത്തിലായിരുന്നു മുന്‍ കാലത്തു ഉത്തരായനം ആരംഭിച്ചിരുന്നത്. ഇതിനാല്‍ ഭാരതത്തിലുടനീളം ജനുവരി 14-നോ അല്ലെങ്കില്‍ 15-നോ മകരസംക്രാന്തി ആഘോഷിക്കുന്നു. എന്നാല്‍ ഭൂമിയുടെ അയനം നിമിത്തം ഇന്ന് ഉത്തരായനം ആരംഭിക്കുന്നത് ഡിസംബര്‍ 23 നാണ്.