അവിശ്വസനീയമായ ഒരു രോഗശാന്തി യന്ത്രമാണ് മനുഷ്യശരീരം. കയ്യില്‍ അറിയാതെ ഒരു മുറിവ് പറ്റുമ്പോള്‍, നമ്മള്‍ യാതൊരു ഔഷധവും പുറത്തുനിന്ന് പ്രയോഗിച്ചില്ലെങ്കിലും ഏതാനും ദിവസങ്ങള്‍ക്കുള്ളില്‍ അവിടെ പുതിയ കോശങ്ങള്‍ രൂപപ്പെട്ട് മുറിവ് ഉണങ്ങുന്നത് നാം കാണാറുണ്ട്. അതുപോലെ, പനി വരുമ്പോള്‍ ശരീരത്തിന്റെ താപനില ഉയര്‍ത്തി വൈറസുകളെ നശിപ്പിക്കുന്നതും, ഒടിഞ്ഞ അസ്ഥികള്‍ തനിയെ കൂടിച്ചേരുന്നതുമെല്ലാം ഈ അദ്ഭുതകരമായ സെല്‍ഫ്-ഹീലിങ് പ്രക്രിയയുടെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്.
എന്നാല്‍, ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ ജീവിതരീതികള്‍ ഈ സ്വാഭാവിക രോഗശാന്തിയെ വലിയ തോതില്‍ തടസ്സപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്. ഇതിന് പിന്നിലെ പ്രധാന കാരണം നമ്മുടെ നാഡീവ്യവസ്ഥയുടെ പ്രവര്‍ത്തനങ്ങളിലെ അസന്തുലിതാവസ്ഥയാണ്.
നമ്മുടെ ശരീരത്തിലെ സ്വയംഭരണ നാഡീവ്യവസ്ഥ (Autonomic Nervous System) രണ്ട് പ്രധാന ഭാഗങ്ങളായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്നു.
1. സിംപതറ്റിക് നാഡീവ്യവസ്ഥ (Sympathetic Nervous System - 'Fight or Flight')
ഇത് ശരീരത്തിന്റെ ആക്‌സിലറേറ്റര്‍ പോലെയാണ്. ജീവന് ആപത്തുള്ള സാഹചര്യങ്ങളെയോ കടുത്ത മാനസിക സമ്മര്‍ദ്ദത്തെയോ നേരിടാന്‍ ശരീരം പെട്ടെന്ന് തയ്യാറെടുക്കുന്നത് ഈ സിസ്റ്റം വഴിയാണ്. ഹൃദയമിടിപ്പ് കൂടുക, രക്തസമ്മര്‍ദ്ദം ഉയരുക, പേശികള്‍ മുറുകുക എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷണങ്ങള്‍.
2. പാരാസിംപതറ്റിക് നാഡീവ്യവസ്ഥ (Parasympathetic Nervous System - 'Rest and Digest')
ഇത് ശരീരത്തിന്റെ ബ്രേക്കും മെയിന്റനന്‍സ് ഡിപ്പാര്‍ട്ട്‌മെന്റും ആണ്. ശരീരം ശാന്തവും സുരക്ഷിതവുമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയുമ്പോള്‍ ഈ സിസ്റ്റം പ്രവര്‍ത്തിച്ചുതുടങ്ങുന്നു. ദഹനം നടക്കാനും കോശങ്ങള്‍ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കാനും പ്രതിരോധശേഷി വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കാനും ഈ അവസ്ഥ അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
പണ്ടുകാലത്ത് മനുഷ്യന്‍ കാട്ടില്‍ ജീവിക്കുമ്പോള്‍ ഒരു മൃഗത്തിന്റെ ആക്രമണം നേരിടുമ്പോള്‍ മാത്രമാണ് സിംപതറ്റിക് സിസ്റ്റം കുറഞ്ഞ സമയത്തേക്ക് പ്രവര്‍ത്തിച്ചിരുന്നത്. എന്നാല്‍ ഇന്നത്തെ കാലത്ത് ജോലിസ്ഥലത്തെ പിരിമുറുക്കം, സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധികള്‍, ട്രാഫിക് ബ്ലോക്ക്, മൊബൈല്‍ ഫോണ്‍ സന്ദേശങ്ങളുടെ ബഹളം എന്നിവയെല്ലാം നമ്മുടെ തലച്ചോറിനെ എപ്പോഴും ഒരു 'അപകടാവസ്ഥയിലാണെന്ന്' തെറ്റിദ്ധരിപ്പിക്കുന്നു. ഇത് നമ്മെ 24 മണിക്കൂറും സിംപതറ്റിക് മോഡില്‍ നിലനിര്‍ത്തുകയും ശരീരത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക രോഗശാന്തിയെ പൂര്‍ണ്ണമായി മരവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
രോഗശാന്തിയുടെ സൂത്രധാരന്‍: വേഗസ് നാഡി (Vagus Nerve)
പാരാസിംപതറ്റിക് നാഡീവ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ടതും വലുതുമായ ഭാഗമാണ് വേഗസ് നാഡി. തലച്ചോറില്‍ നിന്ന് തുടങ്ങി കഴുത്തുവഴി നെഞ്ചില്‍ക്കൂടി വയറിലെ പ്രധാന അവയവങ്ങളായ ഹൃദയം, ശ്വാസകോശം, ആമാശയം എന്നിവയിലേക്ക് വ്യാപിച്ച് കിടക്കുന്ന ഒരു വലിയ വിവരസാങ്കേതിക ശൃംഖലയാണിത്. ശരീരത്തിന്റെ 'ബ്രെയിന്‍-ഗട്ട് ആക്‌സിസ്' (Brain-Gut Axis) നിയന്ത്രിക്കുന്നതില്‍ ഈ നാഡിക്ക് നിര്‍ണ്ണായക പങ്കുണ്ട്.
വേഗസ് നാഡി സജീവമാകുമ്പോള്‍ ഹൃദയമിടിപ്പ് ശാന്തമാകുന്നു, ദഹനരസങ്ങള്‍ ഉല്‍പ്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു, കൂടാതെ ശരീരത്തിലെ വീക്കം (Inflammation) കുറയ്ക്കുന്ന പ്രത്യേക രാസവസ്തുക്കള്‍ പുറത്തുവരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ സെല്‍ഫ്-ഹീലിങ് പ്രക്രിയ പൂര്‍ണ്ണ തോതില്‍ നടക്കണമെങ്കില്‍ വേഗസ് നാഡിയുടെ പ്രവര്‍ത്തനം മികച്ചതായിരിക്കണം.
വേഗസ് നാഡിയെ ഉത്തേജിപ്പിച്ച് പാരാസിംപതറ്റിക് സിസ്റ്റം സജീവമാക്കുന്ന ലളിതമായ വഴികള്‍
മരുന്നുകള്‍ ഇല്ലാതെ തന്നെ നമ്മുടെ വേഗസ് നാഡിയെ ഉത്തേജിപ്പിച്ച് പാരാസിംപതറ്റിക് സിസ്റ്റം ഓണാക്കാനും അതുവഴി ശരീരത്തെ സ്വയം സുഖപ്പെടുത്താനും സഹായിക്കുന്ന ചില പ്രായോഗിക മാര്‍ഗ്ഗങ്ങള്‍
ആഴത്തിലുള്ള ശ്വാസോച്ഛ്വാസവും ബോധപൂര്‍വ്വമായ ശ്വസനവും (Deep Breathing)
ശ്വാസം ഉള്ളിലേക്ക് എടുക്കുമ്പോള്‍ ഹൃദയമിടിപ്പ് ചെറുതായി കൂടുകയും, ദീര്‍ഘമായി ശ്വാസം പുറത്തേക്ക് വിടുമ്പോള്‍ ഹൃദയമിടിപ്പ് കുറയുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് വേഗസ് നാഡിയെ നേരിട്ട് ഉത്തേജിപ്പിക്കുന്നു.
തണുത്ത വെള്ളത്തിലുള്ള മുഖം കഴുകലും കുളിയും (Cold Exposure)
മുഖത്തേക്ക് പെട്ടെന്ന് തണുത്ത വെള്ളം ഒഴിക്കുകയോ, തണുത്ത വെള്ളത്തില്‍ കുളിക്കുകയോ ചെയ്യുമ്പോള്‍ ശരീരം ഒരു ചെറിയ ഷോക്കിന് വിധേയമാകുകയും, ഇത് വേഗസ് നാഡിയെ ഉത്തേജിപ്പിച്ച് ഹൃദയമിടിപ്പ് ക്രമീകരിക്കാനും ശരീരത്തെ ശാന്തമാക്കാനും സഹായിക്കുന്നു.
മൂളലും പാട്ടുപാടലും (Humming and Singing)
വേഗസ് നാഡി കടന്നുപോകുന്നത് നമ്മുടെ തൊണ്ടയിലൂടെയും വോക്കല്‍ കോര്‍ഡിലൂടെയുമാണ്. ഉറക്കെ പാട്ടുപാടുകയോ സംസാരിക്കുകയോ അല്ലെങ്കില്‍ വായ അടച്ചുപിടിച്ചു 'ഉം...' എന്ന് ദീര്‍ഘമായി മൂളുകയോ (Humming) ചെയ്യുമ്പോള്‍ തൊണ്ടയിലുണ്ടാകുന്ന കമ്പനം വേഗസ് നാഡിയെ ഉണര്‍ത്തുകയും റിലാക്‌സേഷന്‍ മോഡ് ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
പുഞ്ചിരിയും സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങളും (Social Connection and Laughter)
മറ്റുള്ളവരുമായി സന്തോഷത്തോടെ സംസാരിക്കുന്നതും, ഉച്ചത്തില്‍ ചിരിക്കുന്നതും, മറ്റുള്ളവരെ സഹായിക്കുന്നതും ശരീരത്തില്‍ 'ഓക്‌സിടോസിന്‍' പോലുള്ള ഹോര്‍മോണുകള്‍ ഉല്‍പ്പാദിപ്പിക്കാന്‍ സഹായിക്കും. ഇത് സ്‌ട്രെസ്സ് ഹോര്‍മോണുകളെ ഇല്ലാതാക്കി പാരാസിംപതറ്റിക് സിസ്റ്റത്തെ ശക്തമാക്കുന്നു.
യോഗയും ധ്യാനവും മൈന്‍ഡ്ഫുള്‍നെസും (Yoga and Meditation)
ശരീരത്തെയും മനസിനെയും ഒരേപോലെ ശാന്തമാക്കുന്ന യോഗാസനങ്ങളും, കുറഞ്ഞത് 10 മിനിറ്റ് എങ്കിലും കണ്ണടച്ച് സ്വന്തം ശ്വാസോച്ഛ്വാസത്തില്‍ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ധ്യാനവും ശരീരത്തിന്റെ സെല്‍ഫ്-ഹീലിങ് വേഗത പതിന്മടങ്ങ് വര്‍ദ്ധിപ്പിക്കും.
ആരോഗ്യകരമായ ആഹാരക്രമവും കുടലിന്റെ ആരോഗ്യവും (Gut Health)
നമ്മുടെ കുടലില്‍ കാണപ്പെടുന്ന നല്ല ബാക്ടീരിയകള്‍ (Gut Microbiome) വേഗസ് നാഡി വഴി തലച്ചോറുമായി നിരന്തരം ആശയവിനിമയം നടത്തുന്നുണ്ട്. നാടന്‍ ഭക്ഷണങ്ങളും തൈര് പോലുള്ള പ്രോബയോട്ടിക് ഭക്ഷണങ്ങളും കഴിക്കുന്നത് കുടലിന്റെ ആരോഗ്യം മെച്ചപ്പെടുത്തുകയും വേഗസ് നാഡിയുടെ പ്രവര്‍ത്തനം സുഗമമാക്കുകയും ചെയ്യും.
നമ്മുടെ ശരീരം എപ്പോഴും നമ്മെ സുഖപ്പെടുത്താന്‍ പരമാവധി ശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. എന്നാല്‍ നാം നല്‍കുന്ന അമിതമായ മാനസിക സമ്മര്‍ദ്ദവും ആധുനിക ജീവിതശൈലിയും അതിന് തടസ്സം നില്‍ക്കുന്നു. ആവശ്യത്തിന് വിശ്രമവും ഗാഢനിദ്രയും മുകളില്‍ പറഞ്ഞ ലളിതമായ വ്യായാമങ്ങളും ശീലമാക്കുന്നതിലൂടെ പാരാസിംപതറ്റിക് സിസ്റ്റത്തെ ഉണര്‍ത്താനും, ശരീരത്തിന്റെ സ്വന്തം രോഗശാന്തി ശക്തിയെ പൂര്‍ണ്ണമായി പ്രയോജനപ്പെടുത്താനും നമുക്ക് സാധിക്കും.
(പ്രമുഖ നാച്ചുറോപ്പതിക് ഫിസിഷയാണ് ലേഖിക)
Subscribe to our Newsletter to stay connected with the world around you
Follow Samakalika Malayalam channel on WhatsApp
Download the Samakalika Malayalam App to follow the latest news updates
